دوره 8، شماره 15 - ( 6-1397 )                   جلد 8 شماره 15 صفحات 85-99 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Attarzadeh A K, Golestan A. A Comparative Study of Calligraphy Styles in Shahnameh Manuscripts of Rashida and Davari. مطالعات تطبيقي هنر. 2018; 8 (15) :85-99
URL: http://mth.aui.ac.ir/article-1-945-fa.html
عطارزاده عبدالکریم، گلستان آمنه. بررسی تطبیقی شیوه‌های خوشنویسی در نُسخ خطی شاهنامه‌های رشیدا و داوری. نشريه علمي- پژوهشي مطالعات تطبيقي هنر. 1397; 8 (15) :85-99

URL: http://mth.aui.ac.ir/article-1-945-fa.html


1- استادیار، دانشکده هنر، دانشگاه سوره، تهران.
2- دانشجو ‌ارشد صنایع ‌دستی، دانشکده هنر، دانشگاه سوره، تهران. ، golestanameneh@gmail.com
چکیده:   (444 مشاهده)
اگر چه تا میانه عصر صفوی، قلم نستعلیق در کنار سایر خطوط ستّه، مورداستفاده و یکی از اقلام مهم بود، امّا به‌تدریج بیشتر مورداقبال واقع شد؛ به‌گونه‌ای که از مهم‌ترین خطوط در دوره‌های بعدی محسوب گردید. «‌‌شاهنامه رشیدا»، از نسخ خطّی دوره صفوی با کتابتِ عبدالرّشید دیلمی و «شاهنامه داوری»، آخرین نسخه خطّی از شاهنامه در دوره قاجار با کتابت میرزا محمّد داوری به‌قلم نستعلیق است. خوشنویسی‌های انجام‌شده در این دو نسخه، بخشی از تاریخ خط و خطاطی را در ایران به‌نمایش گذاشته است که می‌توان با بررسی آنها، برخی تغییرات و تحولات خط و خوشنویسی را در دوره‌های صفوی و قاجار تشخیص داد. هدف این پژوهش، شناخت وجوه افتراق شاهنامه­های رشیدا و داوری در شیوه‌های کتابت و ساختارِ حروف و کلمات قلم نستعلیق و نیز نحوه ارتباط متن با نقش و نگاره بود که با استفاده از منابع کتابخانه­ای- موزه‌ای و روش مطالعه تاریخی- تطبیقی و تحلیلی به آن پرداخته شد. نتیجه بررسی­ها نشان داد که«شاهنامه رشیدا» با تأثیر مستقیم از شیوه میرعماد و اولویّت زیبایی بصری بر خوانایی متن، کتابت شده و ارتباطی پیوسته میان فضاسازی‌های متنی و نوشتاری برقرار شده است. «شاهنامه داوری» بر خلاف سنّت رایج در کتابت نُسخ خطی، به‌سفارش هیچ حاکمی نگاشته نشد، بلکه ذوق هنری هنرمند، زمینه شکل­گیری این نسخه بود و به‌نوعی شروع تغییرات بنیادی در مخاطبین خود را فراهم نمود. در این شاهنامه، خوانایی متن همراه با زیبایی بصری و نیز عدم ارتباط منسجم بین متن و نگاره دیده می‌شود. هم‌چنین، ساختار حروف و کلمات با وجود شباهت به سبک دوره سوم قاجار (سبک کلهر)، مستقل از این سبک، کتابت شده و به‌نظر می­رسد اصلاحات منتسب به کلهر که در آثار عدّه­ای از خوشنویسان هم‌دوره با وی نیز دیده می­شوند، پیش درآمدی بر این سبک بوده است.
متن کامل [PDF 2229 kb]   (123 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: هنرهای کاربردی

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA code

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به نشریه علمی_پژوهشی مطالعات تطبیقی هنر می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2018 All Rights Reserved | Scientific Journal of Motaleate-e Tatbighi-e Honar

Designed & Developed by : Yektaweb