1- دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی.
2- استادیار، مؤسسه آموزش عالی اقبال لاهوری، مشهد. ، p.dadkhah@eqbal.ac.ir
3- استاد، گروه پژوهش هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران.
چکیده: (2277 مشاهده)
تصویرسازی و نقاشی تاریخی در نسخههای اسلامی- ایرانی از اهمیت ویژهای برخوردار است. با شکلگیری حکومت ایلخانی، تصویرسازان تحت تأثیر هنر چین و مغول، در پیوند با ادبیات، به روایت و بازنمایی داستانهای تاریخی پرداختند. از جمله آثار شاخص این دوره میتوان به جامعالتواریخ و پس از آن، به تقلید از آن، مجمعالتواریخ اشاره کرد که در جلد دوم این کتابها شرح زندگی پیامبر اسلام(ص) روایت شدهاست. مقاله حاضر با رویکردی تطبیقی و با تکیهبر اسناد کتابخانهای و تصاویر گردآوریشده، به مطالعه، توصیف و تحلیل عناصر بصری سه نگاره منتخب میپردازد. پرسشهای اصلی پژوهش عبارتاند از: 1- چه شباهتها و تفاوتهایی در عناصر بصری نگارهها وجود دارد و این اشتراکات و تمایزات چگونه شکل گرفتهاند؟ 2- نگارگران و نویسندگان تا چه اندازه به روایت تاریخی واقعه اُحد پایبند ماندهاند و این پایبندی در آثار آنان چه جلوههایی یافتهاست؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که نگارگران در بازنمایی واقعه اُحد از عناصر بصری مشترکی همچون رنگ، فرم و نشانههایی دالبر شخصیتهای اصلی داستان بهره بردهاند. همچنین آنان با استناد به منابع معتبر دینی و التزام به اصول مذهبی، بر باورهای اعتقادی خود تأکید داشتهاند؛ بهگونهای که در روایت کلی واقعه تحریفی مشاهده نمیشود. در تمامی نگارهها نیز برتری قدرت مسلمانان به تصویر کشیده شده است. این آثار از نظر ساختار بصری و شیوه روایت، اشتراکات قابل توجهی دارند؛ هرچند در بیان جزئیات تفاوتهایی دیده میشود که بازتاب خلاقیت و سبک فردی هر نگارگر است و بر غنای بصری آثار افزوده است.
شمارهی مقاله: 93
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
هنرهای تجسمی