دوره 13، شماره 26 - ( 10-1402 )                   دوره 13 شماره 26 صفحات 78-63 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Sadati N. (2023). Comparison of authorial perception in Ikhwan al-Safa’s view with Gestalt perception in art based on the relationship between the whole and the parts. mth. 13(26), 63-78. doi:10.61186/mth.13.26.63
URL: http://mth.aui.ac.ir/article-1-1972-fa.html
ساداتی ناصر. مقایسه ادراک تألیفی نزد اخوان‌الصفا با ادراک گشتالتی در هنر بر پایه مناسبات میان کل و اجزاء نشريه علمي مطالعات تطبيقي هنر 1402; 13 (26) :78-63 10.61186/mth.13.26.63

URL: http://mth.aui.ac.ir/article-1-1972-fa.html


استادیار، دانشکده هنر، دانشگاه سمنان. ، n_sadati@semnan.ac.ir
چکیده:   (498 مشاهده)
تاریخ فلسفه‌اسلامی نشان می‌دهد که فیلسوفان قبل از روانشناسان به مطالعه عملکردهای انسان در بخشی از مطالعات فلسفی به نام «علم‌النفس» پرداخته‌اند. روان‌شناسی تحت عنوان علم‌النفس، قرن‌ها مور توجه فلاسفه جهان و ایران بوده و کمتر فیلسوف و متفکری را از گذشته تاکنون می‌توان یافت که به مباحث احساس، ادراک، تفکر و توانایی‌های ذهنی نپرداخته باشد. با این حال در بحث ادراک، به ویژه ادراک تالیفی، اندیشه‌ای در گروهی از فیلسوفان دوره اسلامی به نام اخوان‌الصفا وجود دارد که بی‌شباهت به نظریه امروزی گشتالت نیست. نظریه گشتالت که فرآیندهای ادراکی مغز را مورد مطالعه قرار می‌دهد بیانگر آن است که عمل اصلی ذهن، کل‌نگری است. به‌ ‌این مفهوم که در ادراک یک مجموعه یا یک ساختار، کلِ ساختار است که دریافت می‌شود و نه تک تک اجزای آن. به عبارتی، اساس تفکر در نظریه گشتالت، براین محور استوار است که نقش‌مایه‌های کلی، بر عناصر تشکیل دهنده آن برتری دارند و خواصی را دارا هستند که ذاتاً در خود آن عناصر موجود نیست. اخوان‌الصفا نیز، معتقد بودند که در مجموعِ معلوماتی از قبیل اعداد، اشکال، اصوات،‌ الوان، ‌الحان و... صفاتی هست که در مفردات آنها نیست. هدف از مقاله حاضر، تحلیل و مقایسه مفهوم ادراک تألیفی نزد اخوان‌الصفا با نظریه ادراک گشتالتی درهنر است. این مقاله که به روش توصیفی-تحلیلی نوشته شده، حول این سوال سامان یافته که نحوه تبیین رابطه کل با اجزاء در دیدگاه اخوان‌الصفا (ادراک تالیفی)  و مبانی نظری گشتالت (ادراک-گشتالتی)  درانواع هنر و صناعات، چگونه است؟ ‌یافته‌های تحقیق نشان از همسانی دو دیدگاه در مبانی انسان‌شناسانه، خاستگاه انتقادی، کل نگری، رابطه کل با اجزاء و توجه به عوامل انتزاعی و غیر قابل مشاهده و ناهمسانی در مبانی هستی‌شناسی دارد. دربیان شباهت، هر دو ادراک را عمل اصلی نفس و ذهن (صرفنظر از تعریف این دو) می‌دانند، هردو استفاده از حواس را شرط لازم برای ادراک می‌دانند و هردو معتقدند که در ادراک کل، درکی بیش از مجموع اجزاء نهفته است. تفاوت این دو این است که کل-گرایی در اخوان‌الصفا، نتیجه تقدیر خداوند، حضور قلب، عنایت خدا و تاثیر افلاک دانسته می‌شود ولی گشتالت‌گرایان کل‌گرایی را نتیحه عملکرد ذهن و به عبارتی فطری و در نهایت نتیجه تربیت حواس می‌دانند.
متن کامل [PDF 662 kb]   (65 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: سایر

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به نشریه علمی مطالعات تطبیقی هنر می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2024 CC BY-NC 4.0 | Scientific Journal of Motaleate-e Tatbiqi-e Honar

Designed & Developed by : Yektaweb