1- کارشناسی ارشد پژوهش فرش، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنراصفهان.
2- استادیار، گروه فرش، دانشکده صنایعدستی، دانشگاه هنر اصفهان. ، babajamali_farhad@yahoo.com
چکیده: (1818 مشاهده)
پیشینه هنر قالیبافی در اراک نشاندهنده این است که این شهر یکی از قطبهای مهم قالیبافی بهشمار میآید. به همین دلیل، بسیاری از طرحها و نقوش قالیهای اراک ویژگیهای سبکی خاص این منطقه را دارند. از جمله قالیهایی با طرح معروف «زیرخاکی» که معمولاً در ابعاد ذرع و نیم و یا دو ذرع تولید میشوند. از آنجا که نمونههای مشابه این طرحها در مناطق کاشمر و تبریز هم بافته میشود، پژوهش حاضر تلاش دارد تا با انجام مطالعهای تطبیقی میان قالیهای زیرخاکی (در اراک، کاشمر و تبریز)، به وجوه اشتراک و تفاوتهای آنها پرداخته و به این پرسشها پاسخ دهد: ویژگیها و شاخصههای قالی زیرخاکی اراک چیست؟ و آیا این قالیها دارای سبک خاص منطقهای هستند؟ این پژوهش از نظر هدف، ماهیتی توسعهای دارد و برای پاسخ به سؤالات پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شدهاست. دادههای تحقیق از طریق روش استقرایی تحلیل و بررسی شدهاند. روش گردآوری دادهها شامل بررسی متون و اسناد موجود و استناد به گزارههای محققان است، که براساس آن بخش یافتهها تدوین شدهاست. نمونهها بهصورت غیرتصادفی، هدفمند و براساس ملاکهای خاص انتخاب شدهاند: دو تخته قالی از اراک با دو نقش متفاوت، یک تخته قالی از کاشمر بدون تغییر نقش در اندازههای دیگر، و دو تخته قالی از تبریز قدیم و جدید. نتایج نشان میدهد که قالیهای زیرخاکی اراک در صفاتی مانند طرح، نقش، رنگ، ترکیببندی و تطبیق آنها با نمونههای مناطق دیگر، ویژگیهای سبکی خاصی دارند که آنها را از سایر نقاط متمایز میسازد. این تفاوتها عمدتاً در شاخصههایی مانند ریزنقشها، رنگها و شیوه چیدمان مشهود است، به گونهای که میتوان از این طرح و نقش در قالیهای اراک بهعنوان سبکی خاص و مختص این منطقه یاد کرد. همچنین شناخت این تمایزات به جلوگیری از اختلاطهای سبکی در این نوع قالیها کمک خواهد کرد.
شمارهی مقاله: 35
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
هنرهای کاربردی