fa مطالعه تطبیقی «تزئینات نقوش هندسیِ گره (گره چینی)» در معماری اسلامی و قاعده عرفانی «تجدد امثال» در اندیشه ابن عربی معماری و .... Architecture and ... پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 12px;"><span style="font-family: tahoma;">این مقاله در صدد است شرحِ تحلیلی و تطبیقی مابین صور تجریدی نقوش هندسی (گره چینی) در تزئینات معماری اسلامی و قاعده عرفانیِ &laquo;تجدد امثال&raquo;، با رویکرد تطبیقیِ وجودِ هم‌ارزی، تمثال و همانند‌ساختی، میان نظام جزئی و نظام کلی عالم (سلسله مراتب عالم)، ارائه نماید. در جهان‌شناسی عرفانی ابن عربی، نحوه فاعلیت حق‌تعالی، بر مبنای وحدت شخصی وجود و به‌نحو &laquo;تجلّی&raquo; بوده که تجلیات حق‌تعالی به‌طور دائم و پایان‌ناپذیر و مداوم صورت می‌گیرند؛ لذا در این دیدگاه، اشیا به‌طور مستمر در حال تغییر و تحول بوده و حق در هر لحظه و آنی به‌صورت بی‌شمار متجلی می‌شود. بر این اساس، صور تجریدی نقوش هندسی گره در هنر و معماری اسلامی و نقش‌های بی‌نهایت گسترش‌پذیر آن، برگرفته از قواعدی هستند که نمادی از مفهوم عارفانه &laquo;کثرت در وحدت&raquo; و &laquo;وحدت در کثرت&raquo; است. در این پژوهش که به‌روش تحقیق توصیفی، تحلیلی، تطبیقی و با تلفیقی از دو رویکرد کمّی و کیفی انجام گرفته است، این نتیجه به‌دست آمد که با توجه به تقارن و هم‌زمانی پیدایی نقش‌های هندسیِ گره در معماری اسلامی و نگرش‌های عرفانی در فلسفه اسلامی، خصوصیات به‌کار گرفته‌شده در نقش‌های هندسیِ گره که دارای سه مشخصه &laquo;قابلیّت تکرار به‌شرط تکامل&raquo;، &laquo;قابلیّت زایش، تطوّر و تبدّل به‌واسطه نقوش ثانوی&raquo; و &laquo;نداشتن آلت خارج در عین کثرت نقوش&raquo; هستند، همانند ساخت قاعده &laquo;تجدد امثال&raquo; در دیدگاه عرفانیِ ابن عربی و شارحان وی بوده و هدف هنرمند عارف در خلق صُورِ بی‌نهایت کثرت‌پذیرِ نقوشِ هندسیِ گره، نشان دادن خلق مداوم و استکمالی ممکنات در تجلیات الهی به‌صورت خلع و لبس بوده که به‌طریقِ نقش‌های بافته، متکثّر و تکرارپذیر اشکال هندسی در فضاسازی معماری اسلامی، بازآفرینی و خلق مجدد می‌شوند.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 12px;">This article is an analytic and comparative study into abstract patterns of geometric designs, as one of the most significant spaces in the Islamic architecture, and the principle of perceptual creation. It has a comparative approach to investigate equivalence, effigy, and analogies between the micro and macro systems (in the hierarchical system of the universe). In the mystical cosmology of Ibn Arabi, this is based on the unity of existence in the form of self-disclosures and reflections of God to be eternal and endless. Therefore, in this view, beings are always undergoing changes and transformations and the justice is revealed at any given instant in unlimited forms. Accordingly, abstract forms of Gere geometric patterns in the Islamic architecture and art and the unlimitedly expandable patterns are the result of the rules that are the symbol of the internal aspect of Islam and the mystic concepts of &quot;unity in diversity&quot; and &quot;diversity in unity&raquo;. It is a descriptive, analytic, and comparative study and used both qualitative and quantitative methodologies. The results indicate that the features used in the Gere geometric designs include &quot;possibility of repetition in case of perfection&quot;, &quot;possibility of variety and transformation via secondary shapes&quot; and &quot;possibility of maintaining unity and matter while having a variety of shapes&quot;. This is the effigy of the principle of perceptual creation in the viewpoint of Ibn Arabi and his followers. The goal of the mystic artist in creating unlimited designs that include a variety of different Gere geometric shapes is to show the constant creation of all beings while aiming for perfection in all divine self-disclosures and this is recreated and achieved through repeatable and various patterns of geometric shapes in the Islamic architecture.</span></div> فاعلیت بالتجلی, قاعده «تجدد امثال», نقوش هندسی, معماری اسلامی Self-disclosure, Perceptual Creation, Geometric Designs, Islamic Architecture 49 65 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1547-1&slc_lang=fa&sid=1 Asadollah Shafizadeh اسداله شفیع​ زاده shafizade.a@gmail.com 10031947532846006259 10031947532846006259 Yes Assistant Professor, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Ahar branch, Iran. استادیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر