Motaleat-e Tatbiqi-e Honar

fa تطبیق تذهیب‌های سه نسخه از قرآن‌های دوره قاجار با تأکید بر ویژگی‌های بصری آنها Matching the Illuminations of three Versions of Quran Qajar Period with an Emphasis on their Visual Features هنرهای تجسمی Visual Arts پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">تذهیب‌ قرآن بخش مهمی از هنر تذهیب ایرانی- اسلامی را تشکیل می‌دهد. مسئله‌ای که در این تحقیق دنبال می‌شود، آشنایی و شناخت بیشتر هنر تذهیب به‌ویژه تذهیب‌های قرآنی دوره قاجار است. نقش و رنگ و ترکیب‌بندی از عوامل مهم در بازشناسی و تفکیک مکاتب هنری تذهیب هستند که در سه نسخه قرآن مُذَّهَب مکتب قاجار با کدهای (47): کاتب اشرف‌الکتاب اصفهانی و مُذَّهِب فتح‌الله نقاش، (41): کاتب حسین ارسنجانی و (4): کاتب علیرضا پرتو اصفهانی، ثبت‌شده در موزه و کتابخانه ملی ملک، بررسی و مطابقت شده‌اند. با تجزیه‌وتحلیل این سه نسخه به پرسش اصلی این تحقیق یعنی «قرآن‌های دوره قاجار چه ویژگی‌های بصری دارند و این ویژگی‌ها چگونه مورد تحلیل و تبیین قرار می‌گیرند؟» پاسخ داده شده است. روش این تحقیق، کیفی و استقرایی بوده و از نقطه‌نظر بررسی داده‌ها، توصیفی - تحلیلی است؛ هم‌چنین در جهت هدف اصلی این تحقیق یعنی «مطالعه و شناخت عناصر بصری حاکم بر سبک کمال‌گرای هنر تذهیب دوره قاجار به‌ویژه در نسخ خطی قرآن» گام برداشته شده است. شیوه گردآوری اطلاعات، تحقیق میدانی و کتابخانه‌ای است و منابعی مانند نسخ مذهب قرآن، مقاله، پایان‌نامه و کتاب موردمطالعه قرار گرفته‌اند. یافته‌های این تحقیق، نشان‌دهنده تفاوت در نوع و کاهش تنوع نقش‌مایه‌های اسلیمی و ختایی و نیز تجمل و گستردگی سطوح تذهیب و ترصیع در صفحات ابتدایی و گاه انتهایی نسخه‌های قرآنی این دوره است. اضافه شدن سرلوح‌های تاج‌مانند پرکار و ظریف، تعدد حاشیه‌های باریک در ترکیب‌بندی و به‌کارگیری رنگ‌های درخشان و خالص به‌خصوص رنگ طلایی در سطح گسترده از ویژگی‌های مهم تذهیب‌های قرآنی دوره قاجار است.</div> The Quran’s illumination forms are important parts of the Iranian illumination art. This research considers the recognition of the visual features of Quranic illumination in Qajar period. The motif, color and combination of the important factors of Quranic illumination are used to classify the illumination. These factors have been selected of the Qajar period in three versions of the illumination in the Qur’an of the Qajar School is being studied and matched. These Quranic manuscripts are kept and encoded with (4), (41), (47) in the Malek National Library and Museum. The Calligrapher and the illuminator of (47) are Ashraf-al-Kottabe Isfahani and Fatah-Allahe Naghash, respectively. On the other hand, Calligraphers of (41) and (4) are Hussein Arsanjani and Alireza Partvoo Isfahani. The main aim of this research is to achieve the visual elements that are seen in the perfectionist style of Qajar Quranic illuminating art. The main question of this research is "what are the visual features of the Quran Qajar period, and how are these characteristics analyzed and explained?" The research method is descriptive-analytic. And the method of collecting information is field research and library one. The findings of this research indicate the difference in the type and reduction of the diversity in Eslimi and Khataei motifs; the luxury and expansiveness of the illumination in the primary and sometimes end pages of the Quranic verses of this period. The addition of elaborate and elegant crown-like symbols, and the plurality of narrow margins in the composition and application of brilliant, pure colors, especially the golden color, in the extensive range, is one of the important features of the Quranic illuminations. قرآن, تذهیب, دوره قاجار, ویژگی‌های بصری, ترکیب‌بندی Quran, Illustration, Qajar period, visual features, composition 83 99 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1487-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Sedighi Isfahani زهرا صدیقی اصفهانی zsedighi90@yahoo.com 10031947532846005641 10031947532846005641 Yes Faculty of Handicrafts, Isfahan University of art, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد، صنایع‌دستی، دانشکده صنایع‌دستی، دانشگاه هنر اصفهان Samad Najjarpoor Jabbari صمد نجارپور جباری s.najjarpoor@aui.ac.ir s.najarpoor@aui.ac.ir 10031947532846005642 10031947532846005642 No Faculty Member Faculty of Handicrafts, Isfahan University of art, Isfahan, Iran استادیار، دانشکده صنایع‌دستی، دانشگاه هنر اصفهان Alireza Khajeh Ahmad Attari علی رضا خواجه احمد عطاری a.attari@aui.ac.ir 10031947532846005643 10031947532846005643 No Faculty Member Faculty of Handicrafts, Isfahan University of art, Isfahan, Iran استادیار، دانشکده صنایع‌دستی، دانشگاه هنر اصفهان