fa مطالعه تطبیقی لوگوتایپ‌های مصور مطبوعاتی و نشانه‌های فرهنگی در شعر دوره مشروطه هنرهای تجسمی Visual Arts پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 12px;">لوگوهای مطبوعاتی که در روزگار قاجار &laquo;سرعنوان&raquo; نامیده می‌شدند، حاصل تلاش‌های آغازین طراحان گرافیک (به تعریف امروزی) برای خلق لوگوهای نوین هستند. این آثار قسمتی از دودمان گرافیک امروزی ایران را تشکیل می‌دهند که توجه به آنان به سبب نحوه بیان بصری و از سوی دیگر، شناخت شرایط ویژه‌ دوران قاجار حائز اهمیت است. به‌عنوان دامنه مطالعاتی، این مقاله از شعر دوران مشروطه که رابطه مستقیمی با گفتمان مشروطه‌خواهی در دوره قاجار دارد و در آن چهره‌هایی چون بهار، عارف، سید‌ اشرف، میرزاده عشقی و فرخی، پُررنگ هستند، سود می‌برد. هدف اصلی این مقاله شناخت رابطه لوگو‌های مصور مطبوعاتی و نشانه‌های فرهنگی در شعر دوره مشروطه است که با رویکرد بینامتنی و روش تحلیلی- تطبیقی صورت می‌گیرد. شناخت دلالت‌های مستقیم و ضمنی در نشانه‌های انسانی، حیوانی، گیاهی و همچنین نشانه‌های مربوط به مکان و اشیاء، موردنظر این پژوهش بوده ‌است. پرسش اصلی این است که چگونه گفتمان غالب دوره مشروطه که در شعر این دوران نیز منعکس است، بر لوگوتایپ‌های مصور اثر گذاشته و بیان جدیدی از نشانه‌های فرهنگی را ارائه کرده است. یافته‌های پژوهش در دو بخش نحوه بیان بصری و بازنمایی نشانه‌های فرهنگی قابل‌تقسیم است: در بخش اول، به نظر می‌رسد است که طراحان گرافیک در بخش نوشتار لوگوها، علاوه بر استفاده از خوش‌نویسی با استفاده از ترفندهایی چون تغییر چینش حروف، ساده‌سازی، برجسته‌سازی و اغراق، به بیان بصری جدیدی نائل شده‌اند؛ از طرف دیگر با وجود این‌که تصویر بر مبنای نوشتار طراحی شده اما گاه ازنظر میزان اشغال فضا و انتقال مفاهیم به آن برتری می‌یابد. در بخش دوم این پژوهش، به این نتیجه می‌رسیم که در لوگوهای مصور مطبوعاتی، نشانه‌های فرهنگی دیرپا و ریشه‌دار با بیانی نو و متناسب با دوران و به‌مثابه بخشی از گفتمان حاکم، بازتولید شده‌اند.</span></div> <div style="text-align: justify;">Iranian graphic designers made their first efforts to create modern logotypes, called Sar- Onvan (Subtitle), in Qajar era. These works, which are considered as important parts of the background of Iranian graphic design, worth adequate attention; through studying them, we may discover their special visual expressions leading us to a better understanding of the specific social situation in Qajar period. The other side of this comparative research focuses on the Constitutional poetry having direct relations with the primary discourse of the time. The main objective of this study is identifying the relation between pictorial logotypes and the cultural codes in Constitutional poetry is. This comparative study is a quantitative research with an intertextual approach. The human, animal, and vegetal codes as well as those which are related to some specific places and objects have been surveyed. These logos guide viewers from direct implications to the more implicit ones. This survey discusses the key question of how the main discourse of Qajar era, hidden in Constitutional poetry, is reflected in the logotypes. The conclusions may be divided into two parts, simplified as the visual expressions and the representation of the cultural codes. The findings show that the graphic designers used traditional Persian calligraphy, but they employed some techniques to achieve new visual expressions; these methods are simplification, highlighting, exaggeration, and rearranging the letters. Although the pictorial parts of the logos have been illustrated according to the title of the newspapers, the images excel them; the illustrations occupy more space and their artistic qualities are superior. The other finding of this research shows that the archaic cultural codes were reproduced in Constitutional poetry as well as the press logos; as a part of the dominant discourse of the time, the pictorial logotypes represented new forms and concepts of the ancient cultural codes.</div> لوگوتایپ مصور, مطبوعات قاجار, نشانه‌های فرهنگی, شعر مشروطه, رویکرد بینامتنی Pictorial Logotypes, Qajar Newspapers, Cultural Codes, Constitutional Poetry, Intertextual Approach 71 82 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-274-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Lari مریم لاری lari_maryam@yahoo.com 10031947532846004661 10031947532846004661 Yes Department of Art, Islamic Azad University, Islam shahr Branch, Iran دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر