fa مطالعه تطبیقی تأثیر و تأثر در ویژگی‌های تصویری معراج‌نگاره‌های صفوی و گورکانی هنرهای تجسمی Visual Arts پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 12px;">معراج پیامبر اسلام (ص) از مهم‌ترین موضوعات دینی است که بازنمایی آن در نسخ خطی ممالک اسلامی به‌ویژه در ایران، از اوایل دوره اسلامی حائز اهمیت بوده است. در دوره های تیموری و صفوی، نگارگران بسیاری هنر خود را در این حیطه آزمودند و افراد صاحب‌نامی همچون کمال‌الدین بهزاد و سلطان محمد، آثاری فاخر در این زمینه خلق نمودند. در دوره صفوی، به‌واسطه روابط فرهنگی دربار صفوی و گورکانی، این هنرنمایی به کشور هند انتقال یافته و از آن دوره معراج‌نگاری در این کشور رواج یافت<br> هدف از این پژوهش، مطالعه سیر تحول بازنمایی نگاره‌های معراج ایرانی، بعد از ورود به کشور هند از طریق مطالعه عناصر تصویری معراج‌نگاره‌های شاخص دو کشور است. پرسش اصلی این مقاله عبارت است از: عناصر تصویری معراج‌نگاره‌های گورکانی، چه تأثراتی از معراج‌نگاره‌های صفوی پذیرفته و چه تأثیراتی بر معراج‌نگاری‌های ایران داشته است؟ این مطالعه از نوع تطبیقی عرضی با برش تاریخی و مبتنی بر رویکرد تأثیر و تأثر است که به شیوه توصیفی - تحلیلی و به استناد منابع کتابخانه‌ای انجام یافته است. یافته‌ها بیان‌گر آن است که عناصر تصویری معراج‌نگاری‌های اوایل دوره گورکانی به دلیل نسخه‌برداری مستقیم از کتب خطی ایران، بسیار متأثر از معراج‌نگاره‌های دوره صفوی است و سبک معراج‌نگاری‌های سلطان محمد و کمال‌الدین بهزاد در این آثار مشهود است؛ ولی به‌تدریج با استقلال نگارگران هند از تعلیمات هنرمندان ایرانی، این عناصر، تحت تأثیر فرهنگ بومی هند، متحول شده‌اند و در اواخر دوره گورکانی، عناصر تحول‌یافته معراج‌نگاره‌های گورکانی، در برخی معراج‌نگاره‌های دیگر کشورهای اسلامی ازجمله ایران نیز ظهور می‌یابند.</span></div> <div style="text-align: justify;">Ascension (heavenly journey of Prophet Muhammad) is one of the most important religious issues that its representation was especially important in manuscripts of Islamic countries. In Timurid and Safavid periods, many painters worked in this field and famous people such as Kamal al-Din Behzad and Sultan Muhammad created fine works in the field. Due to the cultural relations with Safavid and Mughal court, Iranian painter transferred this art to India and ascension painting spread in India. The present theoretical and fundamental research aims at studying the evolution of Iranian Ascension paintings representations after spreading in Indian art. This study mainly investigates how Safavid and Mughal ascension paintings affected Indian paintings and how they were affected by Indians through comparing and contrasting visual features. The results of this research which is a descriptive and analytical research and is based on electronic and library resources suggest that the visual features of Mughal ascension paintings due to the duplication of Iranian books at first has been much in compliance with Iranian paintings and were accepted because of common cultural fields in india. But gradually with independence of Indian painters from Iranian painter teachings, the local elements appeared in Indian paintings. So that, in some cases they were out of the original story and Islamic essence and were combined with elements of Indian culture. In later periods, Mughal ascension paintings style spread to other Islamic countries including Iran and affected on ascension painting of this countries.</div> معراج‌نگاره‌های صفوی و گورکانی, عناصر تصویری, روابط تأثیر و تأثری Safavid, Mughal, Ascension painting, Visual features interaction 121 135 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1353-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Foroghini مریم فروغی نیا m.foroughinia@gmail.com 10031947532846004654 10031947532846004654 Yes Faculty of Art, Shiraz Art University, Iran دانشکده هنر، دانشگاه هنر شیراز Abolghasem Dadvar ابوالقاسم دادور ghadadvar@yahoo.com 10031947532846004655 10031947532846004655 No Faculty of Art, Al-Zahra University, Tehran, Iran. دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا (س)، تهران