fa درآمدی بر شناخت مجسمه‌های سفالی جانورسان ایران در سده‌های 6 تا 8 هجری هنرهای کاربردی Applied Arts پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 12px;">موضوع تحقیق حاضر، معرفی و بررسی تعدادی از مجسمه‌های سفالی جانورسان ایران در سده‌های 6 تا 8 هجری مصادف با ادوار سلجوقی، خوارزمشاهی و ایلخانی است. هدف اصلی تحقیق، شناخت مهم‌ترین ویژگی‌های فرمی و تزیینی مجسمه‌های سفالی جانورسان ایران طی این قرون است. بدیهی است بررسی ابعاد مختلف مذکور به علاوه دلایل رونق ساخت این مجسمه‌ها طی قرونی خاص، می‌تواند شناخت کمّی و کیفی ما را از این آثار در بستر هنر اسلامی افزایش بخشد. در همین راستا، تعداد بیست‌وچهار نمونه شاخص از این مجسمه‌ها از موزه‌ها یا مجموعه‌های مختلف خارجی و داخلی انتخاب و با معیارهای فوق موردبررسی و تحقیق قرارگرفته‌اند. مهم‌ترین پرسش‌های تحقیق عبارت‌اند از:</span></div> <ol> <li style="text-align: justify;"><span style="font-size: 12px;">زمینه‌ها و دلایل پیدایش چنین فرم‌هایی در قرون میانی اسلامی ایران چه بوده است؟</span></li> <li style="text-align: justify;"><span style="font-size: 12px;">مهم‌ترین کاربردها و شیوه‌های ساخت و تزیین مجسمه‌های سفالین حیوانات در قرون میانی اسلامی ایران کدام‌اند؟</span></li> <li style="text-align: justify;"><span style="font-size: 12px;">تفاوت‌ها و شباهت‌های مجسمه‌های مزبور با نمونه‌های موجود متعلق به ادوار پیش از ورود اسلام به ایران چیست؟<br> شیوه تحقیق، توصیفی- تحلیلی و نحوه گردآوری اطلاعات به&nbsp;صورت کتابخانه​ای&nbsp;بوده است. بنا بر یافته‌های تحقیق؛ مجسمه‌های سفالی جانورسان این دوره در دو دسته کاربردی مستقل یا انضمامی و دسته فاقد کاربرد معین یا صرفاً تزیینی، قرار می‌گیرند و رایج‌ترین شیوه‌های تزیین آن ها نیز زرین‌فام، مینایی و لعاب‌دار تک رنگ است. همچنین علیرغم الگوبرداری گسترده از فرم مجسمه‌های سفالین ادوار پیش از اسلام، درزمینه تزیینات و به خصوص نقوش و مضامین، تفاوت‌های عمده‌ای با آن ها دارند؛ به صورتی که اغلب نقوش در قالب اسلیمی، هندسی، حیوانی، انسانی و در موارد نادری به صورت شبه کتیبه‌ای است. البته در مواردی نیز نقوش مزبور به صورت ترکیبی و در کنار هم مورداستفاده قرارگرفته‌اند. فرم اغلب مجسمه‌ها هم علاوه بر الگوبرداری از نمونه‌های پیش از اسلام، احتمالاً متأثر از زمینه‌های مذهبی، سیاسی و فرهنگی جدید این دوران ازجمله شیوه زندگی اقوام کوچ رو تازه‌وارد به ایران یا نام بعضی از سلاطین سلجوقی چون طغرل (در مجسمه‌های شاهین) و آلپ ارسلان (در مجسمه‌های شیر) و یا مفاهیم نجومی بوده‌است.&nbsp;</span></li> </ol> <div style="text-align: justify;">This study aims to introduce and survey some of Iran&rsquo;s zoomorphic ceramic statues during 6th to 8th centuries after Hijrah, coincident with SELJUQ, KHARAZMSHAHID and ILKHANID&nbsp; periods. The main object of the present study is to identify the most important formal and decorative features of Iran&rsquo;s zooid sculptures during this period. Obviously, the study of different aspects of the aforementioned dimensions as well as the reasons for the boom in the construction of these statues during specific ages can enhance our qualitative and quantitative cognition toward these special artistic works in an Islamic art body. To this goal, 24 distinguished statues were selected from Iranian or foreign museums and were surveyed on the basis of above mentioned criteria. The major research questions in this project are<span dir="RTL">:</span><br> What are the reasons and domains of incidence of these forms in Iran&rsquo;s Islamic middle centuries<span dir="RTL">?</span><br> What are the most important functions and techniques used in the construction and decoration of these zooid ceramic statues in Iran&rsquo;s Islamic middle centuries<span dir="RTL">?</span><br> What are the similarities and differences of the aforementioned statues and those made in former periods and before the incidence of Islam in Iran<span dir="RTL">?</span><br> &nbsp;The study was conducted in a descriptive -analytic methods and data were collected in a document library method.&nbsp; According to the findings of the study, zooid ceramic statues of this era are divided into two categories; category of independent or integrative application and a category with no specified application or merely decorative one. The most current decorative techniques were luster ware, enamel and monochrome glaze. Also, despite the extensive patterning from ceramic statues of pre-Islamic eras in aspects of decoration and especially figures forms, they have major differences with them. So that most figures are in arabesque, geometrical, zooid and human forms and in rare cases, they are inscription like. Of course in some cases, the above mentioned were Combined and side by side. But about the forms of these statues, besides the patterning of pre-Islamic instances, are perhaps influenced from new religious, political and cultural domains of this era such as the lifestyle of newcomer migrants or some SELJUQ kings&rsquo; names like Toqrol (in hawk statues) and Alp Arsalan (in lion statues) or some astronomical concepts.</div> مجسمه‌های سفالی جانورسان, دوره اسلامی, سده 8-6 هجری Islamic period, 6th to 8th centuries after Hijrah, zoomorphic ceramic statues 47 62 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-277-2&slc_lang=fa&sid=1 Hashem Hosseini هاشم حسینی h.hoseini@aui.ac.ir 10031947532846004109 10031947532846004109 Yes faculty of conservation, Art University of Isfahan, Iran دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان.