fa مطالعه تطبیقی دیباچه دوست‌محمد گواشانی هروی و دیباچه قطب‌الدین محمد قصه‌خوان سایر Other پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(0, 0, 0);"><span style="font-size: 12px;"><span style="font-family: tahoma;">از منابع مکتوب تاریخ هنر در ایران می‌توان از دو دیباچه نام برد که در فاصله یک دهه در عصر صفوی به رشته تحریر درآمده‌اند. یکی دیباچه دوست‌محمد گواشانی بر مرقع بهرام میرزا (952 ه. ق.) و دیگری دیباچه قطب‌الدین محمد قصه خوان بر مرقع شاه‌طهماسب (964 ه. ق.) است. نویسندگان بسیاری در عصر صفوی از مطالب این دو دیباچه به صورت مستقیم و غیرمستقیم در نگارش کتب مرتبط با خوشنویسی و نقاشی بهره‌مند شده‌اند.<br> کویین، نویسنده کتاب تاریخ‌نویسی در روزگار شاه‌عباس، معتقد است مورخان عصر صفوی اصول نگارشی خاصی را در دیباچه نویسی رعایت می‌کردند. ازجمله ذکر منابع، مدح حامی کتاب و ذکر انگیزه‌ها و دلایل نگارش اثر و... .<br> &nbsp;این نوشتار به روش توصیفی- تحلیلی بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای باهدف معرفی دو دیباچه ارزشمند از منابع مکتوب هنر ایران، در پی پاسخ‌گویی به این پرسش است که قصه خوان در نگارش دیباچه مرقع شاه طهماسب تا چه میزان از متن دیباچه دوست‌محمد تأثیر پذیرفته است و در این راستا سعی دارد تفاوت‌ها و اشتراکات ساختاری و محتوایی هر دو متن را با ادعای کویین مبتنی بر پیروی مورخان دوره صفوی از الگویی خاص شناسایی کند.<br> تفاوت در شیوه نگارش و عدم اشتراک دیدگاه نویسنده‌ها در بیان تاریخی از نقاط افتراق این دو متن هستند. دوست‌محمد، داستان خط و نقاشی را در سیر تاریخی آن بیان کند و قصه خوان در پی خلق یک متن ادبی با محتوای تاریخ هنر است. قطب‌الدین و دوست‌محمد از اصولی که کویین از آن ها نام می‌برد، پیروی می‌کند؛ البته دیباچه دوست‌محمد فاقد بعضی از معیارهاست. ازآن‌جا‌که مطالب هر یک از دیباچه‌ها مکمل دیگری است، مقایسه تطبیقی دو متن به رفع ابهاماتی در زمینه تاریخ هنر ایران کمک می‌کند.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 14px;"><span new="" style="color: rgb(0, 32, 96); line-height: 107%; font-family:;" times="">From among art history written sources in Iran, one can enumerate two prefaces in the Safavid era were written by a decade interval. One preamble is Doust Mohammad Gvashany&rsquo;s on Bahram Mirza Album (952 AH) and the other is that written by Qutb al-Din Muhammad Shah Tahmasp Album (964 AH). Many authors in the Safavid era, exploited directly and/or indirectly these two prefaces &lsquo; content in order for writing books on calligraphy and painting. Quinn, the +author of Historical Writing book in the Reign of Shah &lsquo;Abbas, believes that the authors have observed certain writing principles in these two prefaces such as references, the motives and reasons behind writing them and so on. This study, in a descriptive analytic method and based on library studies, aims at introducing two valuable prefaces of Iran art history&rsquo;s written resources. Also, it seeks for answering this question: to what extent have Qesekhan been influenced by Doust Mohammad in writing the preamble? And attempts are made to this end for identifying the similarities and differences claimed by Quinn in these two prefaces. Among the differences raised between these two texts, is the difference in writing style and the absence of unity in authors&rsquo; attitude. Doust Mohammad, tells the story of calligraphy and painting in its historical process whereas Qesekhan seeks to create a literary text with an art history content. Although Doust Mohammad preface lacks some criteria, the authors both follow the principles which are counted by Quinn. Since the content of preface completes the other, the&nbsp;comparative study of them helps to remove some of the vague issues in Iran&rsquo;s art history.</span></span></div> تطبیق, عصر صفوی, دیباچه, دوست محمد گواشانی, قطب​الدین محمد قصه خوان Art written resources, Doust Mohammad, Qesekhan, Intro Album, Safavid era 149 164 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1191-1&slc_lang=fa&sid=1 Akram Najafipor اکرم نجفی‌پور Anp.2049@yahoo.com 10031947532846004125 10031947532846004125 Yes Faculty of Arts, Al-Zahra University, Tehran, Iran دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران