Motaleat-e Tatbiqi-e Honar

fa خوانش چهار نگارۀ عصر قاجار براساس نظریۀ ادراک دیداری ارنست هانس جوزف گامبریچ (مورد مطالعاتی: فرهاد، اسب شیرین را بر دوش می‌کشد) Study of Four Persian Paintings of Qajar Era according to the visual perception theory of Ernest Hanes Josef Gombrich’s (Case study: “Farhad carries Shirin’s horse on his back”) هنرهای تجسمی Visual Arts پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">    دریافت و تفسیر اثر هنری در فرآیند دو سویه صورت می‌پذیرد؛ به‌طوری که تفکیک آنها از یکدیگر امکان‌پذیر نیست. این مسئله را دانشمندی چون «ارنست گامبریچ» در حوزۀ ادراک دیداری مطرح می‌کند. از این منظر، باید بتوان در آثار هنری، صرف‌نظر از تفاوت‌های سبکی و پیشینۀ فردی هنرمند یا توان او در واقع‌نمایی، یگانگی موضوع را در بازنمود مضمون مشابه تشخیص داد. در گام بعدی در صورت پیوند اثر با متن ادبی می‌بایست با تسلط به دانش مکتوب، نیل به معنای مستتر را فراهم آورد. برای بررسی این دیدگاه، این مقاله به‌دنبال این پرسش است: بر اساس نظریۀ ادراک دیداری ارنست گامبریچ، فهم یگانگی داستان و خوانش درون‌مایه تصویر در چهار نگارۀ قاجاری بردوش‌کشیده‌شدن شیرین توسط فرهاد، چگونه ممکن می‌گردد؟ هدف نگارندگان آن است با روش تطبیقی‌تحلیلی و بهره‌گیری از مطالعات اسنادی به شیوۀ کیفی و با دقت به موضع خاص گامبریچ در حوزۀ ادراک دیداری در مرتبۀ اول نشان دهند که در قیاس چهار نگارۀ شیرین و فرهاد، به‌رغم تفاوت‌های تجسمی و بود یا نبود برخی عناصر، به‌دلیل وجود مؤلفه‌های تصویری بنیادی، یگانگی مضمون احراز می‌شود. در مرتبۀ دوم و در تطبیق نگاره‌ها با شرح داستانی، نگارندگان می‌نمایانند که هرچند شاخصه‌های اصلی باکیفیت‌های متفاوت به‌تصویر درآمده‌اند، از تجسم برخی موارد صرف‌نظر شده یا به طمطراق برخی جزئیات اضافه شده است؛ اما در نمونه‌هایی که به سبک دوران، ملتزم‌تر هستند یا به عکس بیگانه‌تر به‌نظر می‌رسند، تناسب بین نشانه‌های تصویری و مضمون، برقرار است. نتیجه آنکه در مشاهدۀ ترکیب کلی تصویر، فهم و تفسیر به‌صورت هم‌زمان ادراک می‌شود. این پدیده است که قدرت بازشناسی نقش‌مایه‌ها و امکان حصول به فحوای نگاره‌ها را فراهم می‌آورد؛ چنان‌که در تجسم موضوع واحد، انسان به ناخودآگاه می‌تواند با تشخیص مؤلفه‌های اصلی، یگانگی مضمون را از ورای بازنمایی‌های متفاوت تشخیص دهد. مسئله‌ای که اهمیت کارکرد آن در هنرهای تجسمی از خلال بررسی گزینشی این مقاله آشکار می‌شود.</div> <div style="text-align: justify;">The perception and interpretation of artworks take place in an interactional process so that it is not possible to separate one from another. A scientist like “Ernest Gombrich” propose this issue to refute the visual perception theory. From this point of view, one should be able to recognize the oneness of the themes in representative works of art that have a similar theme, regardless of differences in style personal background of the artist or his ability to real imaging. In the next step, provided that the work of art is connected to the literary text and through a dominance over written knowledge, it should prepare us with reaching to the occult meaning behind it. In order to investigate this approach, this study seeks for answering this question: “How would it be possible to understand the oneness between literary story and the interpretation of the pictorial content in four Qajar Pesian paintings of Farhad carrying Shirin’s horse on his back, with regard to Ernest Gombrich’s visual perception viewpoint?” With a comparative-analytical method and use of documentary studies, the authors’ objective is to illustrate, in a qualitative way and through an accurate attention to the unique stance of Gombrich in the field of visual perception, in first step and through comparing four Persian paintings of Farhad and Shirin, due to the existence of essential visual components, that the oneness of theme can be established despite the differences in style and presence or absence of some elements. Although the principal indices are depicted in different ways, in second step the depiction of some of the elements has been overlooked or the pomposity of some of the details has been increased, in comparing the depiction with the story narration, but the congruency between the pictorial signs and the theme is noticeable. The drawn conclusion is that in observing the general contexture of an image, perception and interpretation were perceived simultaneously. This is the phenomenon which allows the capability to recognize the figures and reaching tenors of depiction; as in depicting of one issue, human beings can consciously and through distinction of main components identify the oneness of the themes from different representation, a problem whose significance is revealed in visualized arts through selective studying in this inquiry.</div> <div style="text-align: justify;"></div> قاجار, نگارگری, ارنست گامبریچ, شیرین و فرهاد Qajar, Persian painting, Ernest Gombrich, Shirin &,,,,,,, Farhad 15 32 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-317-3&slc_lang=fa&sid=1 Ameneh Mafitabar آمنه مافی تبار a.mafitabar@student.alzahra.ac.ir 10031947532846004103 10031947532846004103 Yes Alzahra University, Tehran, Iran دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران Fatemeh Kateb فاطمه کاتب 10031947532846004104 10031947532846004104 No Art Faculty, Alzahra University, Tehran, Iran دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران Mansour Hesami منصور حسامی 10031947532846004105 10031947532846004105 No , Art Faculty, Alzahra University, Tehran, Iran دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران