fa مطالعه تطبیقی طرح مُحَرمات کورگانی در گلیم ایل شاهسون با گلیم اقوام یکجانشینِ استان اردبیل در اواخر دوره قاجار هنرهای تجسمی Visual Arts پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;">شاهسون‌های مغان که وارثان فرهنگ و هنر آسیای مرکزی‌اند؛ در هنرها و صنایع دستی خود هم از اصالت‌های اجدادی خویش و هم از فرهنگ و تمدن‌های هم‌جوار تأثیراتی را پذیرفته‌اند. آنها همگام با مهاجرت و گسترش سرزمین‌های ییلاقی خود از همکاری و همفکری هنرمندانی که با ایشان برخورد داشته‌اند؛ در تولید، پردازش و توزیع نقش‌مایه‌ها و آرایه‌های تزئینی بهره‌های فراوان برده‌اند. به‌طوری‌که سهم هنرمندان هر سرزمین به‌وضوح در تولیداتشان دیده می‌شود. تبادلاتِ فرهنگی شاهسون‌ها، در اواخر دوره قاجار وارد مرحله‌ای تازه گردید. این تغییرات در نحوه پرداختن به نقوشِ دست‌بافته‌ها به‌ویژه در زیراندازهای گلیمی، ملموس‌تر از سایر حوزه‌های فرهنگی و هنری‌شان دیده می‌شود. تحقیق حاضر با مقایسه طرح محرمات کورگانی در گلیم‌های شاهسون با اقوام یکجانشین که در اواخر دوره قاجار و در سطح استان اردبیل بافته شده‌اند؛ درپی پاسخ به این پرسش اصلی است که خصلت‌های تصویری هریک از آنها چگونه است و دارای چه وجوه اشتراک و افتراقی هستند. لذا هدف نوشتار حاضر، شناخت و تحلیل ویژگی‌هایی است که موجب تمایز و تشابه این آثار شده است. تحقیق پیشِ‌رو، حوزه مطالعات کیفی را دربر می‌گیرد و باتوجه‌به ماهیت تطبیقی این پژوهش روش انجام آن، توصیفی- تحلیلی است. اطلاعات متن از دو طریق: اسنادی و میدانی گردآوری شده‌اند. تحلیل‌های تصویری نیز با اشاره به 8 نمونه شاخص و 16 نمونه تطبیقی از جزئیات نقش، صورت پذیرفته است.<br> یافته‌های تطبیقی نقوش، بیانگر آن است که شاهسون‌ها درزمینه ترکیب‌بندی طرح و ساده‌سازی نقوش از یکجانشینان تأثیر پذیرفته‌اند. ازطرفی، تأثیرگذاری آنها بیشتر از حیث آذین‌گری و تزئیناتِ پرکار بوده است. عوامل اقتصادی، اقلیمی، اجتماعی و مهاجرت‌های ایلی نقشی اساسی در چگونگی این دادوستدها داشته‌اند.</span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;">In their arts and handicrafts, Shahsavans of Moghan who are the inheritors of Central Asia culture and art have been influenced by their ancestral originalities as well as neighboring civilizations. In step with immigration and the expansion of their summer lands they have used vastly the ideas and thoughts of the artists whom they met in the creation, processing and distribution of motifs and decorations so that the share of each land&rsquo;s artists is vividly seen in their works. In the late Qajar time, their cultural transactions entered a new phase. Such changes can be observed in the motifs of hand-woven objects, especially kilims, better than other cultural and artistic domains. Comparing the pattern of Kurgani stripes in Shahsavan kilims with the works of sedentary people woven in the late Qajar time in the province of Ardebil, this study aims to find an answer for these questions: what are the visual features of each of them and which similarities and differences do they have? Thus, the aim of this research is the identification and analysis of features triggering the similarities and differences in such works. The type of this study is qualitative and, regarding its comparative nature, it uses descriptive-analytic method. The date has been gathered via library and field work. The visual analyses have been carried out by referring to 8 indicative and 16 comparative samples of motif details. Comparative findings of motifs imply that Shahsavans are under the influence of sedentary people regarding the composition of patterns and simplification of motifs. On the other hand, they have influenced such people considering decorations and elaborate ornaments. Economic, environmental and social factors as well as tribal immigrations play very significant role in such exchanges.</span></div> شاهسون, یکجانشینانِ استان اردبیل, گلیم, محرمات کورگانی. Shahsavan, sedentary people of Ardebil, kilim, Kurgani stripes. 79 93 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-78-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Jahani مهدی جهانی me_jahani@yahoo.com 10031947532846008478 10031947532846008478 Yes MA, School of Applied Arts, Islamic Art University of Tabriz کارشناس‌ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز. leila choobari لیلا چوبداری l_choobdar@yahoo.com 10031947532846008479 10031947532846008479 No MA, School of Applied Arts, Islamic Art University of Tabriz کارشناس‌ارشد فرش، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز.