fa تحلیل ارتباط نسخه قاجاری نویافته رساله «در آداب کاشی پزی» و رساله «در باب ساخت کاشی‌ها و ظروف سفالین مدرن به تقلید قدماء» هنرهای کاربردی Applied Arts پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"></div><div style="text-align: justify;"></div><div style="text-align: justify;"></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;">سنت تألیف رسالات تعلیمی و صناعی و یا گردآوری رسالاتی با ترجمه از منابع غربی، در روزگار قاجار به واسطه فعالیت دارالفنون، حضور کارگزاران غربی و تأسیس دارالترجمه نسبت به گذشته رواج بیشتری می یابد. شناخت و تحلیل محتوای این صناعت نامه ها نقش به سزایی در آگاهی از آداب و سنت های صنایع دوره قاجار دارد. یکی از این صناعت نامه های تعلیمی قاجاری، نسخه نویافته &laquo;رساله در آداب کاشی پزی&raquo; اثر صادق بن ابراهیم نطنزی است. این نسخه از نظر عنوان، محتوا و ساختار همانندی بسیاری با ترجمه انگلیسی رساله مشهور &laquo;در بابِ ساخت کاشی‌ها و ظروف سفالین مدرن به تقلید از قدماء&raquo; تألیف استاد علی محمد اصفهانی دارد که محل توجه و اعتنا است؛ اثری که اصلِ فارسی آن سال‌هاست مفقود است. از این روی این پژوهش با تطبیق و تحلیل محتوا و ساختار این دو متن، در پی آن است که ارتباط میان رساله صادق نطنزی با ترجمه انگلیسی رساله استاد علی محمد اصفهانی را مورد بررسی و واکاوی قرار دهد. سوال پژوهش عبارت است از: با توجه به محتوا و عناوین مشابه و با در نظر گرفتن تاریخ کتابت، چه ارتباطی میان این رساله و رساله علی محمد اصفهانی می توان یافت؟ این پژوهش به شیوه توصیفی- تحلیلی با مراجعه به اسناد و منابع کتابخانه‌ای و با تحلیل متن رساله ها انجام شده است. نتیجه حاصل از پژوهش گواه آن است که بر مبنای نکات فنی و تاریخ کتابت، می‌توان نسخه اصلی رساله صادق بن ابراهیم نطنزی را متقدم ترین رساله دوره قاجار مرتبط با آداب سفالگری دانست. همچنین این ایده مطرح می شود که رساله صادق بن ابراهیم نطنزی مرجع استاد علی‌محمد اصفهانی در نگارش رساله سفالگری‌اش بوده و علی محمد اصفهانی صرفاً نکات تکمیلی جهت شرح بیشتر مطالب بر آن افزوده و به سفارش دهنده غربی تحویل داده است.</span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">During the Qajar period, the production of didactic and artisanal treatises &mdash;either locally authored treatises or translated from Western sources&mdash;gained considerable prominence due to the establishment of the Dar al-Fonun, the presence of Western agents and officials, and the foundation of the Translation Bureau. Analyzing the content of these treatises provides valuable insight into Qajar-era arts and crafts, particularly in terms of their technical processes and aesthetic values. This study introduces and examines a newly Identified manuscript entitled On the Kashi-making traditions, authored by Sadeq ibn Ebrahim Natanzi. It investigates the manuscript&rsquo;s content and contextual significance while exploring its possible relationship with the English translation of a well-known treatise titled On the Manufacture of Modern Kashi Earthenware Tiles and Vases in Imitation of the Ancient by Master Ali Mohammad Isfahani.The primary research question addresses the relationship between these two treatises: given their similar subject matter and terminology, and in light of their respective dates of composition, what can be inferred about their historical and textual connection?Employing a descriptive-analytical methodology based on archival sources and textual comparison, this research concludes that Natanzi&rsquo;s treatise represents an earlier Qajar text on ceramic practices. The findings suggest that lsfahani may have used Natanzi&rsquo;s treatise as a primary resource and He merely appended supplementary details to his treatise to further elaborate on its content and delivering the completed work to its Western commissioner. The discovery of Sadeq Natanzi&rsquo;s original manuscript can substantiate many hypotheses regarding the chronological precedence of the treatises and open a new path for the specialized analysis of Qajar ceramics.</span></span></div> کاشی‌سازی, صناعت نامه قاجاری, صادق‌بن ابراهیم نطنزی, علی محمد اصفهانی. Kashi-making, Qajar treatise, Sadeq ibn Ibrahim Natanzi, Ali Mohammad Isfahani. 0 0 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-789-3&slc_lang=fa&sid=1 Elham Pourafzal الهام پورافضل elham.pourafzal@gmail.com 100319475328460011435 100319475328460011435 No PhD in Art Studies, Art University of Iran, Tehran, Iran. دانش‌آموخته دکترای پژوهش هنر، دانشگاه هنر ایران، تهران. Abolfazl Arabbeigi ابوالفضل عرب بیگی Arabbeigi@Kashan.ac.ir 100319475328460011436 100319475328460011436 Yes ssistant Professor, Department of Handicrafts, Faculty of Architecture and Art, University of Kashan, Kashan, Iran. استادیار، گروه صنایع دستی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان.