fa تحلیل تطبیقی سیر تکامل عاملیت کاربر در روایت‌های تعاملی؛ بررسی نسل‌های اول تا ششم بازی‌های رایانه‌ای سایر Other پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;">بازی‌های رایانه‌ای طی چهار دهه گذشته، از ساختارهای ساده و خطی به رسانه‌هایی پیچیده با قابلیت‌های پیشرفته در روایت‌پردازی و طراحی تعاملی تبدیل شده‌اند. در این مسیر، مفهوم عاملیت کاربر که به توانایی کاربر در تصمیم‌گیری و تأثیرگذاری بر مسیر روایت اطلاق می‌شود، به یکی از ارکان اصلی تجربه بازی‌های مدرن بدل شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل روند تاریخی-ساختاری تحول عاملیت کاربر در روایت‌های تعاملی، به این پرسش پاسخ می‌دهد که چگونه این عاملیت از الگوهای واکنشی و محدود نسل‌های نخست به نظامی پویا، چندشاخه و تأثیرگذار در نسل‌های متأخر بازی‌های رایانه‌ای تکامل یافته است. برای پاسخ به این پرسش، از روش تحلیل محتوای تطبیقی بهره گرفته شده و ۵۰ بازی رایانه‌ای از نسل اول تا ششم به‌عنوان نمونه‌های مطالعه انتخاب شده‌اند. در این بررسی، ساختارهای روایی، میزان اختیار کاربر، و الگوهای تصمیم‌گیری در طراحی روایت‌ها تحلیل و مقایسه شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بازی‌های نسل‌های اولیه، عاملیت را در قالب تعامل‌های محدود، تکرارشونده و تابع منطق‌های از پیش‌تعیین‌شده پیاده‌سازی کرده‌اند. در حالی‌که با ظهور فناوری‌های نوین، روایت‌ها به ساختارهای پیچیده‌تری بدل شده‌اند که در آن تصمیم‌های کاربر می‌توانند مسیر داستان، روابط میان شخصیت‌ها و حتی پایان بازی را به‌طور مستقیم تحت تأثیر قرار دهند. این پژوهش با تأکید بر پیوند میان عاملیت و طراحی روایی نشان می‌دهد که گسترش عاملیت کاربر، نه‌تنها عاملی متمایزکننده در بازی‌های مدرن است، بلکه به بازتعریف مفهوم روایت در بستر دیجیتال انجامیده است. در ساختارهای جدید، روایت به‌جای مسیرهای خطی، در قالب شبکه‌ای پویا و قابل‌تأثیر از انتخاب‌های کاربر شکل می‌گیرد؛ روایتی مشارکتی که مرز میان تولید و مصرف را محو کرده و بازی را به فضایی برای تجربه خلاقانه، تعامل اخلاقی و بازسازی هویت بدل ساخته است.</span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">Over the past four decades, video games have evolved from simple, linear structures into complex media with advanced capabilities in narrative design and interactivity. Central to this transformation is the concept of player agency, referring to the player&rsquo;s ability to make decisions and influence the course of the narrative. This study aims to analyze the historical and structural development of agency within interactive narratives, asking how this agency has shifted from reactive and constrained models in early generations to dynamic, branching, and impactful systems in later video game generations. To address this question, a comparative content analysis method were employed, examining a selected sample of 50 video games spanning from the first to the sixth generation. The research focuses on narrative structures, degrees of player autonomy, and decision-making patterns embedded in narrative design. Findings indicate that early-generation games implemented agency in limited, repetitive forms governed by predefined logic. In contrast, technological advancements have enabled the emergence of more complex narrative architectures, where players&rsquo; decisions directly affect the storyline, character relationships, and even game endings. By highlighting the interplay between agency and narrative design, this study demonstrates that the expansion of player agency is not only a distinguishing feature of modern games, but also a force that redefines the very notion of narrative in digital contexts. In these contemporary frameworks, narrative unfolds not as a fixed sequence but as a dynamic, responsive network shaped by player choice, a participatory structure that blurs the line between production and consumption, transforming gameplay into a space for creative expression, moral engagement, and digital identity formation.</span></span></div> بازی‌های رایانه‌ای, روایت‌های تعاملی, عاملیت کاربر. Video Game Studies, Interactive Narratives, User Agency. 0 0 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-573-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Razizadeh علی رازی‌زاده ali.razizadeh@iribu.ac.ir 100319475328460011148 100319475328460011148 Yes Assistant Professor, Department of Media Arts, Religion and Media Faculty, IRIB University, Qom, Iran. استادیار، گروه هنرهای رسانه‌ای، دانشکده دین و رسانه، دانشگاه صداوسیما، قم.