fa تطابق ساختاری، هنری و اصالت انجامۀ نسخۀ دست‌نویس شاهنامۀ فلورانس (614ه‌ق) با سنت‌های کتابت در دورۀ سلجوقی سایر Other پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;">نسخۀ دست‌نویس شاهنامۀ فردوسی محفوظ در کتابخانۀ ملی فلورانس، مورخ ۶۱۴ قمری، یکی از کهن‌ترین و ارزشمندترین نسخه‌های این اثر حماسی به‌شمار می‌رود. این پژوهش با نیل به تحلیل ساختاری و هنری این نسخه، با تمرکز بر جنبه‌های کتابت و کتاب‌آرایی، تزئینات، رسم‌الخط و انجامۀ آن، انجام شده است و از منظر هدف بنیادی به‌شمار می‌آید. مطالعات پیشین عمدتاً بر جنبه‌های ادبی، روایی و اختلافات متنی نسخه‌های شاهنامه متمرکز بوده‌اند، این تحقیق به خلأ پژوهشی در زمینۀ ویژگی‌های هنری و ساختاری دست‌نویس فلورانس پرداخته و تلاش دارد تا درک جامعی از ارزش‌های هنری آن ارائه دهد. روش پژوهش به صورت کیفی و بر مطالعۀ تطبیقی و بررسی‌های کتابخانه‌ای استوار است. ابتدا، پیشینۀ تحقیقات مرتبط با این دست‌نویس مرور شده و سپس ویژگی‌های هنری برجستۀ دورۀ سلجوقی، از جمله کاربرد اقلام نسخ و کوفی، تزئینات اسلیمی و کتیبه‌ها بررسی شده‌اند. پرسش اصلی این پژوهش پیرامون اصالت اثر مطرح می‌گردد؛ آیا انجامۀ اثر از منظر کتابت و کتاب‌آرایی اصیل است؟ سبک و مطالب نوشته‌شده در انجامۀ اثر، با سایر آثار این دوره تشابه دارد و این تشابهات از چه وجوهی قابل بررسی هستند؟ محور اصلی این پژوهش، تحلیل انجامۀ نسخۀ فلورانس و نقد ادعاهای مطرح‌شده دربارۀ اصالت یا جعل آن و با تأکید بر سنت‌های کتابت و کتاب‌آرایی در عهد سلجوقی است. عناصر بررسی‌شده در این تحقیق، بیانگر پیوند عمیق نسخۀ فلورانس با سنت‌های هنری و کتابت دورۀ سلجوقی هستند. پژوهشِ در دست، با مقایسه دقیق انجامۀ این نسخه با دیگر نسخه‌های هم‌دوره، از جمله دست‌نویس‌های معتبر دورۀ سلجوقی، شواهد معتبری برای تأیید اصالت آن ارائه می‌&zwj;دهد. نتایج پژوهش مبین این نکته هستند که نسخۀ فلورانس نه‌تنها از منظر هنری و ساختاری با معیارهای کتاب‌آرایی دورۀ سلجوقی همخوانی دارد، بلکه انجامۀ آن نیز با شواهد تاریخی و سبک‌شناختی، اصالت این دست‌نویس را تأیید می‌کند. این یافته‌ها بر اهمیت این نسخه به‌عنوان شاهدی برجسته از هنر و فرهنگ دورۀ سلجوقی تأکید دارند.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">The manuscript of Ferdowsi&#39;s Shahnameh preserved in the National Library of Florence, dated 614 AH (1217 CE), is considered one of the oldest and most valuable copies of this epic. This study aims to provide a structural and artistic analysis of the manuscript, focusing on calligraphy, illumination (ketāb-ārāyi), ornamentation, script style, and its colophon (anjām). It addresses a notable research gap, since earlier studies mainly examined literary, narrative, and textual variants across Shahnameh manuscripts. By contrast, this investigation explores the artistic and structural features of the Florence copy, offering a comprehensive understanding of its artistic values.The methodology is qualitative, based on comparative study and library research. First, the history of prior scholarship on this manuscript is reviewed. Then, the analysis turns to prominent artistic features of the Seljuk period, such as the use of naskh and kufic scripts, eslimi (arabesque) ornamentation, and inscribed bands (ketibe-hā). The central research question concerns authenticity: Is the colophon genuine in terms of calligraphy and illumination? Do its style and content correspond to other works of the same era, and how can these similarities be evaluated? The study&rsquo;s primary focus is the colophon of the Florence manuscript, alongside a critical assessment of claims about its authenticity or forgery, with emphasis on Seljuk traditions of calligraphy and book illumination. The examined elements reveal a deep connection between the Florence manuscript and Seljuk artistic traditions. By comparing its colophon with contemporaneous copies&mdash;including authenticated Seljuk manuscripts&mdash;the research provides strong evidence supporting authenticity. Findings show that the Florence manuscript aligns with Seljuk standards of book illumination in artistic and structural terms. Moreover, its colophon, supported by historical and stylistic evidence, confirms authenticity. These results highlight the manuscript&rsquo;s importance as a remarkable testament to Seljuk art and culture.</span></span></div> شاهنامه فلورانس, انجامۀ شاهنامه, کتاب‌آرایی سلجوقی, خط کوفی Florence Shahnameh, Shahnameh colophon, Seljuk book illumination, Kufic scriptufic script 0 0 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3099-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Garshasbi مهدی گرشاسبی mehdi.arsha@yahoo.com 100319475328460011275 100319475328460011275 Yes دانشجوی کارشناسی ارشد مرمت آثار، دانشگاه هنر اصفهان.