fa قیاس ساختار و محتوای نقاشی ذبح اسماعیل(ع): مطالعه موردی اثر موجود در تکیه هفت‌تنان (دوره زند) و اثر محمد زمان (دوره صفوی) هنرهای تجسمی Visual Arts پژوهشي Research <div style="text-align:justify"><span style="font-size:12px;">روایت ذبح حضرت اسماعیل(ع) ازجمله موضوعاتی است که به درازای تاریخ ادیان ابراهیمی مورد توجه مفسران مذهبی و هنرمندان بوده است. تعدد آثار نقاشی با محوریت این داستان محصول علاقه نقاشان به ماجرایی است که در مبانی دینی یهودیت، مسیحیت و اسلام با اندک تفاوتی وجود دارد. از آثار تصویری با موضوع ذبح اسماعیل(ع) نقاشی دیواری مربوط به سده دوازدهم هجری قمری در شهر شیراز است که متعلق به دوره زند بوده و در تکیه هفت‌تنان قرار دارد. نقاشی مذکور رونگاشتی از یک گراور اروپایی به‌واسطه اثر محمد زمان است و با تکنیک رنگ و روغن روی گچ اجرا شده و هویت هنرمند آن مشخص نیست. پژوهش باهدف یافتن اشتراکات و افتراقات ساختاری و محتوایی این دو نقاشی و کشف مفاهیم نهانی موجود در این تفاوت‌ها جهت دستیابی به مبانی فکری و سیاسی شخص فرمانروا در روزگار زند صورت گرفته است. پرسش اصلی تحقیق پیش‌رو در مسیر رسیدن به هدف موردنظر بدین شرح است: علت انتخاب موضوع ذبح اسماعیل(ع) برای تصویرگری در تکیه هفت‌تنان چیست؟ محققان در جمع‌آوری اطلاعات مربوطه از شیوه اسنادی و میدانی بهره برده و در تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها بهره‌مند از روش توصیفی-تحلیلی و تاریخی بوده‌اند. تحقیق حاضر رویکردی تطبیقی داشته و از منظر هدف بنیادی است. پژوهش در دسته پژوهش‌های کیفی قرار می‌گیرد و جامعه آماری آن متشکل از مجلس نقاشی ذبح اسماعیل(ع) در تکیه هفت‌تنان شیراز و نگاره متعلق به محمد زمان است که انتخابی بوده و حجم نمونه برابر با کل جامعه آماری است. نتایج پژوهش نشان داد اعتقاد به مبانی مذهب تشیع و احترام به تصوف در ظاهر و تأکید بر صحت مشروعیت دینی حکومت وکالتیِ زند همچنین پیگیری اهداف سیاسی-حکومتی در محتوای پنهان اثر علت انتخاب موضوع ذبح اسماعیل(ع) برای نقاشی در تکیه هفت‌تنان بوده است و نوع ساختاربندی اثر نشان از نمایش قدرت از سوی وکیل‌الرعایا در مقابل آخرین پادشاه اسمی صفوی دارد.</span></div> <div style="text-align:justify"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">&nbsp;&nbsp; The narrative of the sacrifice of Prophet Ishmael is among the subjects that has captured the attention of religious commentators and artists throughout the history of Abrahamic religions. The multitude of existing paintings centered on this story reflects the interest of artists into a narrative that exists with slight variations in the religious foundations of Judaism, Christianity, and Islam. One notable example of visual art depicting the sacrifice of Ishmael is a mural from the 12th century AH located in Shiraz, which belongs to the Zand period and is situated in the Haft-Tanan. This painting is a reinterpretation of a European engraving through the work of Muhammad Zaman and is executed using oil paint on plaster, although the identity of the artist remains unknown. The research aims to identify the structural and content similarities and differences between these two paintings and to uncover the underlying concepts inherent in these distinctions in order to attain an understanding of the intellectual and political foundations of the ruling figure during the Zand era. The main question researchers confronted in pursuit of this objective include: What was the rationale behind choosing the theme of Ishmael&#39;s sacrifice for depiction in the Haft-Tanan? Researchers employed documentary and field-based method for data collection and utilized a descriptive-analytical approach for data analysis and has an adaptive approach. This fundamental research falls within the category of qualitative studies, with its statistical population comprising the painting of Ishmael&#39;s sacrifice in Haft-Tanan and the version attributed to Muhammad Zaman, selected as a complete sample. The results indicate that belief in the principles of Shia Islam and respect for Sufism, along with an emphasis on the legitimacy of the Zand government&#39;s religious authority and political objectives, underlie the choice of Ishmael&#39;s sacrifice as a theme in Haft-Tanan. Furthermore, the structure type of the painting displays a form of power and grandeur, asserting the legitimacy of the ruler in relation to the last nominal Safavid king.</span></span></div> دوره صفوی, دوره زند, تکیه هفت‌تنان, حضرت ابراهیم(ع), حضرت اسماعیل(ع), محمد زمان. Safavi era, Zand era, Haft-Tanan, Abraham, Ismael, Mohammad Zaman. 0 0 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-333-14&slc_lang=fa&sid=1 Atefe Takrar عاطفه تکرار takraratefe@gmail.com 100319475328460010807 100319475328460010807 No Master's degree in painting, Faculty of Arts, Alzahra University, Tehran, Iran. کارشناسی ارشد نقاشی، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا(س)، تهران. Elaheh Panjehbashi الهه پنجه باشی e.panjehbashi@alzahra.ac.ir 100319475328460010808 100319475328460010808 Yes Associate Professor of Painting Department, Faculty of Arts, Alzahra University, Tehran, Iran. دانشیار، گروه نقاشی، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا(س)، تهران.