Motaleat-e Tatbiqi-e Honar

fa مطالعه تطبیقی قالی طرح زیرخاکی اراک با زیرخاکی کاشمر و تبریز از منظر سبک‌شناسی A Comparative Study of Arak Underground Carpet Design with Kashmar and Tabriz Underground from a Stylistics Perspective هنرهای کاربردی Applied Arts پژوهشي Research <div dir="rtl" style="text-align:justify">پیشینه هنر قالی‌بافی در اراک نشان‌دهنده این است که این شهر یکی از قطب‌های مهم قالی‌بافی به‌شمار می‌آید. به همین دلیل، بسیاری از طرح‌ها و نقوش قالی‌های اراک ویژگی‌های سبکی خاص این منطقه را دارند. از جمله قالی‌هایی با طرح معروف «زیرخاکی» که معمولاً در ابعاد ذرع و نیم و یا دو ذرع تولید می‌شوند. از آنجا که نمونه‌های مشابه این طرح‌ها در مناطق کاشمر و تبریز هم بافته می‌شود، پژوهش حاضر تلاش دارد تا با انجام مطالعه‌ای تطبیقی میان قالی‌های زیرخاکی (در اراک، کاشمر و تبریز)، به وجوه اشتراک و تفاوت‌های آن‌ها پرداخته و به این پرسش‌ها پاسخ دهد: ویژگی‌ها و شاخصه‌های قالی زیر‌خاکی اراک چیست؟ و آیا این قالی‌ها دارای سبک خاص منطقه‌ای هستند؟ این پژوهش از نظر هدف، ماهیتی توسعه‌ای دارد و برای پاسخ به سؤالات پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده‌است. داده‌های تحقیق از طریق روش استقرایی تحلیل و بررسی شده‌اند. روش گردآوری داده‌ها شامل بررسی متون و اسناد موجود و استناد به گزاره‌های محققان است، که براساس آن بخش یافته‌ها تدوین شده‌است. نمونه‌ها به‌صورت غیر‌تصادفی، هدفمند و براساس ملاک‌های خاص انتخاب شده‌اند: دو تخته قالی از اراک با دو نقش متفاوت، یک تخته قالی از کاشمر بدون تغییر نقش در اندازه‌های دیگر، و دو تخته قالی از تبریز قدیم و جدید. نتایج نشان می‌دهد که قالی‌های زیرخاکی اراک در صفاتی مانند طرح، نقش، رنگ، ترکیب‌بندی و تطبیق آن‌ها با نمونه‌های مناطق دیگر، ویژگی‌های سبکی خاصی دارند که آن‌ها را از سایر نقاط متمایز می‌سازد. این تفاوت‌ها عمدتاً در شاخصه‌هایی مانند ریزنقش‌ها، رنگ‌ها و شیوه چیدمان مشهود است، به گونه‌ای که می‌توان از این طرح و نقش در قالی‌های اراک به‌عنوان سبکی خاص و مختص این منطقه یاد کرد. همچنین شناخت این تمایزات به جلوگیری از اختلاط‌های سبکی در این نوع قالی‌ها کمک خواهد کرد.</div> <div style="text-align:justify"> The history of carpet weaving art in Arak indicates that this city is one of the important centers in the carpet weaving industry. For this reason, many designs and patterns of Arak carpets have the stylistic characteristics of this region, consisting of carpets with famous underground designs, usually produced in the dimensions of one and a half cubits or two cubits. Because similar designs are evident in Kashmar and Tabriz regions, an attempt is made in this study to run a competitive assessment of the subject regions through which the following questions will be answered: What are the qualities and characteristics of the Arak underground carpet styles? Do these carpets have a specific regional style? This is a developmental study where a descriptive-analytic method is adopted to analyze the related data, following an inductive approach in this context. The data are extracted through assessing the available documentation and the researchers' reports. The samples consist of two separate Araki designs, one Kashmari design, and two old and new Tabrizi design carpets. The findings indicate that the Araki carpet samples as to design, pattern, color, composition, and their match with samples from the other two regions have distinctive stylistic features. These differences are mostly evident in features like micropatterns, color, and arrangement method, in the sense that the Araki style design with its specific features is outstanding, and is a distinguished style unique to this region. Recognition of such distinguishing elements would prevent disorders in the stylistic sense of these types of carpets. </div> قالی اراک, کاشمر, تبریز, طرح زیرخاکی, سبک‌شناسی, مطالعه تطبیقی Arak carpet, Kashmir, Tabriz, Underground design, Stylistics, Comparative study 35 49 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3049-1&slc_lang=fa&sid=1 Foroozan Salimi فروزان سلیمی Foroozansalimi58@gmail.com 100319475328460011633 100319475328460011633 No M.A. in Carpet Research, Department of Carpet, Faculty of Handicrafts, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran. کارشناسی ارشد پژوهش فرش، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنراصفهان. Farhad Babajamali فرهاد باباجمالی babajamali_farhad@yahoo.com 100319475328460011634 100319475328460011634 Yes Assistant Professor, Department of Carpet, Faculty of Handicrafts, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran. استادیار، گروه فرش، دانشکده صنایع‌دستی، دانشگاه هنر اصفهان.