fa تأثیر مبانی کیش مهر بر شکل‌گیری الگوی باغ ایرانی معماری و .... Architecture and ... پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA">کیش مهر به</span>‌<span lang="FA">عنوان یکی از ادیان ایران باستان، تأثیرات عمیقی بر فرهنگ، ادیان پس از خود و نیز هنر و معماری ایرانی برجای نهاده</span>‌<span lang="FA">است. مطالعات تطبیقی نشان می</span>‌<span lang="FA">دهد که این تأثیرات نه</span>‌<span lang="FA">تنها در ساحت معنا و مفهوم، بلکه در صورت و ساختار نیز قابل شناسایی است. با توجه به این</span>‌<span lang="FA">که باغ ایرانی به</span>‌<span lang="FA">مثابه برجسته</span>‌<span lang="FA">ترین الگوی هم</span>‌<span lang="FA">نشینی مکان و طبیعت در تاریخ معماری ایران شناخته می</span>‌<span lang="FA">شود، پژوهش حاضر در پی آن است که با در نظر گرفتن جایگاه ویژه و قدسی طبیعت در کیش مهر، ردپای این آیین کهن را در کالبد و روح باغ ایرانی بازخوانی و تحلیل کند. این پژوهش با بهره</span>‌<span lang="FA">گیری از روش توصیفی- تحلیلی و رویکرد تطبیقی، می</span>‌<span lang="FA">کوشد از طریق واکاوی اسناد و متون کهن، بررسی نمادها و نشانه</span>‌<span lang="FA">های برجای</span>‌<span lang="FA">مانده در باغ</span>‌<span lang="FA">های ایرانی و همچنین اتکا به مطالعات حوزه</span>‌<span lang="FA">های باستان</span>‌<span lang="FA">شناسی، دین</span>‌<span lang="FA">پژوهی و معماری، عناصر سازنده باغ ایرانی و شاخصه</span>‌<span lang="FA">های برجسته کیش مهر را مورد بازخوانی قرار دهد. پرسش اصلی پژوهش آن است که تا چه میزان مبانی شکل</span>‌<span lang="FA">گیری صورت و معنای باغ ایرانی با مفاهیم نمادین و رازآمیز کیش مهر هم</span>‌<span lang="FA">خوانی دارد. بدین</span>‌<span lang="FA">منظور، در گام نخست عناصر و مؤلفه</span>‌<span lang="FA">های بنیادین باغ ایرانی و آموزه</span>‌<span lang="FA">های کیش مهر تبیین شده و سپس با تطبیق این دو حوزه، وجوه تناظر و هم</span>‌<span lang="FA">پوشانی میان آن</span>‌<span lang="FA">ها تحلیل می</span>‌<span lang="FA">شود. نتایج پژوهش نشان می</span>‌<span lang="FA">دهد که عناصر اصلی باغ ایرانی ـ از جمله آب، دیوار پیرامونی، درختان، کوشک، نظم هندسی ـ و نیز مفاهیمی همچون سیروسلوک، نسبت بالا و پایین، تقدس و عدد چهار، نه</span>‌<span lang="FA">تنها در سطح معنایی بلکه در ساختار کالبدی نیز با مبانی کیش مهر انطباق دارند. افزون</span>‌<span lang="FA">بر این، می</span>‌<span lang="FA">توان استدلال کرد که باغ ایرانی را می</span>‌<span lang="FA">توان به</span>‌<span lang="FA">مثابه تجلی</span>‌<span lang="FA">گاه نمادین برخی مناسک و آیین</span>‌<span lang="FA">های مهری نیز تلقی کرد.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:107%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="font-size:14px;">Mehr is one of the ancient Iranian religions which had a significant impact and influence on other religions as well as Iranian culture and art. Comparative studies show that these influences may be seen in both form and meaning. As Persian or Iranian garden is considered the best model for the connection between place and nature in the history of Iranian architecture, and given the importance of nature in Mehr, this study aims to trace Mehr&rsquo;s impact on Persian garden&rsquo;s architecture. Through a descriptive, analytical and comparative approach, and meticulous examination of ancient texts and records and analysis of symbols and motifs in Persian gardens, and relying on studies in archaeology, religion and architecture, it attempts to reinterpret the constituent elements of Persian garden and the prominent features of Mehr and answer the following question: how and to what extent the wisdom behind the form and meaning of this garden is in agreement with the mysterious concepts of Mehr. To address this, the study begins by analyzing the elements of Persian garden and the distinctive characteristics of Mehr and then, by comparing and contrasting them, shows how they correspond to one another. The results of the research show that not only the constituent elements of Persian garden&mdash;water, fence, tree, pavilion, order, the concepts of spiritual journey and up and down, sanctity and the number four&mdash;are in agreement with the foundations of Mehr in terms of meaning and form, but this garden is also the manifestation of Mehr&rsquo;s rituals.</span></span></div> کیش مهر, باغ ایرانی, میترا, تقدس, طبیعت, معماری Mehr, Religion, Persian garden, Architecture, Nature, Sanctity 77 91 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2990-1&slc_lang=fa&sid=1 Susan Bayat سوسن بیات Bayat@shdu.ac.ir 100319475328460011646 100319475328460011646 Yes PhD Candidate in Philosophy of Religious Arts, University of Religions and Madhhabs, Qom, Iran. دانشجوی دکتری حکمت هنرهای دینی، دانشکدۀ دین و هنر، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم. Seyyed Abolqasem Hosseini سیدابوالقاسم حسینی Dr.zharfa@itaihe.ac.ir 100319475328460011647 100319475328460011647 No Assistant Professor, Institute of Art and Islamic Thought, Faculty of Religion and Art, Qom, Iran. استادیار، دانشکدۀ دین و هنر، موسسۀ آموزش عالی هنر و اندیشۀ اسلامی، قم.