Motaleat-e Tatbiqi-e Honar

fa تطبیق نقاشیهای تورفان و نگاره های منظومه وَرقه و گلشاه دوره سلجوقی Comparative Atudy of Turfan and Warqa – Golshah’s paintings in Seljuk Era هنرهای تجسمی Visual Arts پژوهشي Research از نخستین منظومه‌های داستانی فارسی مصور که در قرن چهارم و نیمه اول قرن پنجم سروده شده، تنها یک اثر به نام ورقه ‌و‌گلشاه موجود است. این منظومه، مجموعه‌ای است که باید آن را مظهر آمیزه عشق و حماسه دانست. اولین منابع مانوی که به‌‌دست محققان رسیده، مربوط به منطقه تورفان در شرق آسیای مرکزی است که معلوم شده غنی‌ترین منبع متون هنر مانوی است. دو سبک مشخص در نقاشی‌های مانوی تورفان دیده می‌شود: 1. سبک آسیایی به‌ویژه سبک ایرانی که در نگارگری دوره اسلامی قابل مشاهده است 2. سبک چینی که در پارچه‌ها و نقاشی‌های دیواری چین وجود دارد. هدف این مقاله، بررسی تداوم ویژگی‌های نقاشی مانوی در تورفان در نگارگری ورقه‌و‌گلشاه در دوره سلجوقی است. بدین‌منظور، نگاره‌های ورقه‌وگلشاه با نقاشی‌های تورفان مورد تطبیق قرار گرفته‌اند. از میان 71 نگاره ورقه ‌و گلشاه، چند نگاره که کمتر مخدوش شده‌اند، به‌منظور شناخت ویژگی‌های نگارگری دوران سلجوقی درنظر گرفته شده‌اند. سوال اصلی تحقیق این است که چه عناصری از نقاشی‌های مانویان در دوره سلجوقی و در نگاره‌های ورقه ‌و گلشاه وجود داشته است. روش تحقیق، توصیفی‌– تحلیلی و جهت اثبات فرضیه‌ها، ملزم به تطبیق عناصر تصویری بوده است. پس از تطبیق نگاره‌های ورقه و گلشاه با نقاشی‌ها و دیوارنگاره‌های یافت‌شده در تورفان، چنین به‌دست آمد که استمرار نقوش، بن‌مایه‌ها، عناصر و تزئینات به‌کاررفته‌شده در نقاشی‌ها، چهره‌ها، حالات پیکره‌ها و پوشاک دیوارنگاره‌های مانوی بر نگاره‌های پس از اسلام در دوره سلجوقی و نگارگری منظومه ورقه و گلشاه که در این مقاله مورد مطالعه قرار گرفته، کاملاً مشهود است. Warqa – Golshah is the first illustrated story that ever has been written in the fourth and first half of the fifth century. This story is a collection that embodies a mixture of love and epic. First Manichaean sources that researchers reached in East Central Asian region is Turfan paintings. Turfan Manichaean paintings can be seen in two distinct styles:  1. Asian style painting in particular, an Iranian-style visible in Islamic period   2. Chinese style, in fabrics and wall paintings in China. The purpose of this study is to evaluate the characteristics of the Manichaean miniature in Turfan and Warqa – Golshah paintings in Seljuk period. Therefore, some paintings that are less damaged were studied and analyzed to determine the characteristics of the Seljuk’s era painting. The research question is that what elements of Turfan Manichaean paintings are in Warqa – Golshah paintings in the Seljuk period? Research Methodology is Descriptive analysis and to improve the hypothesis a comparative method of the visual elements of paintings was used. After comparing Warqa – Golshah paintings  with murals found in Turfan, it was found that the continuation of the motifs, themes, and decorative elements in the paintings, faces, expressions and clothing of Turfan Manichaean murals in the Muslim Seljuk period,  and miniature paintings  of  Golshah that were studied in this research, is quite evident نگارگری سلجوقی, هنر مانوی, تورفان, ورقه وگلشاه. Seljuk painting, Manichean art, Turfan, Warqa – Golshah. 83 96 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-44-2&slc_lang=fa&sid=1 atiyeh shabani عطیه شعبانی 10031947532846002531 10031947532846002531 No پژوهش هنر، دانشگاه مازندران fattaneh mahmoudi فتانه محمودی . f.mahmoudi@umz.ac.ir 10031947532846002532 10031947532846002532 Yes دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران