fa بررسی تطبیقی تعامل هنر پیکره‌تراشی و نقش‌برجسته‌های محوطه بوتکارا‌ی پاکستان با دوره‌ تاریخی در ایران هنرهای کاربردی Applied Arts پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;">هنر پیکرتراشی در کهن‌ترین تمدن‌ها پیدایش یافته است. در ادوار گذشته، این فرایند بنابر دست‌یابی به مواد اولیه فراوان به‌ویژه در قالب سنگ و چوب، مجسمه‌ها و پیکره‌هایی با‌شکوه، سهم بسزایی در بازنمایی و انعکاس فرهنگ‌های گوناگون بشری داشته است. بوتکارا یک سایت باستانی است که طی قرون سوم قبل از میلاد تا دوم میلادی، در مرزهای شرقی ایران، بودائیان در دوره‌های حکومتی مختلف از آن استفاده کرده‌اند. بدون‌شک، اغلب سرزمین‌های هم‌جوار ازنظر ارتباطات فرهنگی و هنری باهم تعامل داشته‌اند. با این تعابیر، می‌توان به میزان ارتباطات فرهنگی و هنری محوطه بوتکارا و تمدن ایران بپردازیم. ازآنجائی‌که مهم‌ترین یافته‌های محوطه بوتکارا در سا‌ل‌های اخیر که به‌دست باستان‌شناسان کشف شده، استوپا‌ها، نقش‌برجسته‌ها و پیکره‌های متعددی هستند، می‌توان با مطالعه دقیق آنها و همچنین تطبیق با هنر پیکره‌تراشی دوره تاریخی ایران، به میزان تعاملات فرهنگی و هنری این مناطق پی‌برد. واکاوی این مهم، می‌تواند به تبیین بسیاری از ناگفته‌ها در زمینه ظهور، ارتباطات و گسترش ابعاد هنری و همچنین بسیاری از ابهامات در این محوطه باستانی منجر شود و درواقع، نگرش جدیدی را برای درک این موضوع ایجاد نماید. حال این پرسش مطرح است؛ چرا بااینکه محوطه بوتکارا تحت لوای حکومتی مستقل اداره می‌شده و نیز سبک‌های هنری آن، متأثر از تفکرات مذهبی بودا، یونان و دولت کوشانی بوده است؛ نمی‌توانیم آن را از فرهنگ و هنر دوره تاریخی ایران جدا بدانیم. به‌نظر می‌رسد هرچند محوطه بوتکارا بیرون از مرزهای سیاسی ایران قرار گرفته اما هم‌جواری آن با تمدن عظیم و کهن ایران، سبب شده است که هنرمندان و حاکمان این منطقه توجه وافری به فرهنگ این سرزمین داشته باشند. لذا این عامل باعث شده است که ایران سهم بسزایی در شکل‌گیری فرهنگ و هنر بوتکارا به‌ویژه هنر پیکرتراشی آن داشته باشد. البته به‌احتمال قوی، این ارتباط دوسویه بوده است. یافته‌اندوزی داده‌های این پژوهش به‌روش کتابخانه‌ای صورت پذیرفته‌ ‌است. هدف هم، تبیین میزان تعامل پیکره‌تراشی و نقش‌برجسته‌های محوطه بوتکارای پاکستان با سرزمین ایران در دوره تاریخی است.</span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;">Sculpture was born in ancient civilizations. In the past eras, due to abundant raw material, especially stone and wood, glorious statues were made which have a significant share in representing various human cultures. Butkara is an ancient site in the eastern borders of Iran which was used by Buddhists in different reigns from 3rd century (BC) to 2nd century (AD). Undoubtedly, most neighboring lands had various kinds of cultural and artistic interactions with each other. Thus, we can consider the amount of such interactions in Butkara site and Persian civilization. Since the most important objects discovered by archaeologists in this area in recent years are Stopas, bas reliefs and various statues, the amount of cultural and artistic interactions in these regions can be found out if we study such objects exactly and compare them with the sculpture of Persian historical period. Such exploration can explain various unsaid issue about the emergence, contacts and expansion of artistic aspects and clarifying a number of ambiguities in this ancient site; in a word, it leads to a new insight for understanding this issue. Hence, the following question is raised: although Butkara was governed under the auspices of an independent government and its artistic styles were under the influence of Buddhist religious thoughts, Greece and Kushani state, why we cannot separate it from the culture and art of Iranian historical period? It seems that though Butkara site was outside political borders of Iran, its proximity to the ancient and great civilization of Iran made its artists and governors pay a lot of attention to the culture of Iran. This matter, in turn, led to Iran&rsquo;s prominent share in the formation of Butkara culture and art, especially sculpture. Of course, it is most probable that there was a mutual relationship between the two. The data of this study was gathered via library. The aim of this study is to explicate the rate of interaction between sculpture and bas reliefs of Pakistan&rsquo;s Butkara site and Iranian historical period.</span></div> بوتکارا, پیکره‌تراشی, دوره تاریخی ایران. Butkara, sculpture, the historical period of Iran. 63 78 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-6&slc_lang=fa&sid=1 Yaghoub Mohammadifar یعقوب محمدی‌فر 10031947532846008475 10031947532846008475 No Associate Professor, School of Art and Architecture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran. استادیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان. Fakhrodin Mohammadian فخرالدین محمدیان Fakhredin.gh@gmail.com 10031947532846008476 10031947532846008476 Yes MA, Art University of Isfahan, Iran. کارشناس‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه هنر اصفهان. Kahdijeh Sharif Kazemi خدیجه شریف‌کاظمی 10031947532846008477 10031947532846008477 No PhD Candidate, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran. کارشناس‌ارشد باستان‌شناسی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان.