Motaleat-e Tatbiqi-e Honar

fa الگویابی نحوه استقرار ابنیه یادمانی، در دو محور شهری قرون نهم و دهم ه.ق.، بر مبنای گزارش‌های دو متن تاریخی An Investigation of Models of Installation of Memorial Buildings in the Two Urban Axes of the 9th and 10th Centuries AH based on Two Historical Texts معماری و .... Architecture and ... پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">در طول قرن هفتم تا دهم هجری، هرات و قاهره، دو شهر مهم اسلامی در منطقه خاورمیانه محسوب می‌شده‌اند. قاهره به‌عنوان پایتخت دولت مملوکان در مقابل هرات به‌عنوان پایتخت دولت تیموریان. در این مقاله، مسئله ساخت‌و‌ساز مجموعه‌های یادمانی و ابنیه مهم شهری، در محدوده دو شریان اصلی؛ خیابان هرات (قسمت جنوبی آن) و خیابان قصبه قاهره، مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته است. هدف از این مقایسه، ارزیابی و تحلیل شباهت‌ها و تفاوت‌های ساخت‌و‌ساز در این دو شریان مهم شهری و در نتیجه آن، درک درست از تأثیرات احتمالی هر یک از آنها بر یکدیگر است. پرسش اصلی تحقیق آن است که ساخت‌و‌ساز‌های انجام‌شده در طول دو  محور خیابان هرات و خیابان قصبه، چه وجوه اشتراک و افتراقی با یکدیگر داشته‌اند؟ پژوهش، به روش تحلیلی- تاریخی صورت گرفته و گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای بر مبنای دو منبع اصلی و مقایسه و تحلیل اطلاعات آن با منابع فرعی دیگر انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهند که مجموعه‌های یادمانی ساخته‌شده در امتداد خیابان قصبه و قسمت جنوبی خیابان‌ هرات، دارای مشابهت بوده‌اند. در بیشتر این ساخت‌و‌ساز‌ها، مجموعه‌های وقفی با کاربری مذهبی- خدماتی به همراه مقبره واقف، در کنار مسیر خیابان‌ها واقع بوده‌ و این استقرار‌ها، علاوه بر تزئین بدنه‌های شهری، به مسیر، صورت یک خیابان- مزار را نیز می‌داده‌اند. همین‌طور، در نحوه استقرار ابنیه در طول محور خیابان هرات بر خلاف خیابان قصبه، یک نظم به‌نسبت تعریف‌شده شهری نیز قابل مشاهده بوده است. در نهایت، از پژوهش فوق می‌توان نتیجه گرفت که در قرون هفتم تا دهم ه.ق.، نوعی از طراحی محورهای شهری که در آنها به نوع استقرار و تعریف کاربری ابنیه در راستای محور توجه می‌شده، در منطقه خاورمیانه رواج داشته است.</div> <div style="text-align: justify;">Herat and Cairo were two important Islamic cities in the Middle East, from the seventh to the ninth century AH. Cairo was the capital city of the Mamluks and Herat was the capital city of the Timurid government in Iran. In this paper, the construction of important urban monuments and buildings in the two main arteries, Herat Street (southern part of it) and Cairo’s Qasabeh Street, was examined. The purpose of this investigation is to evaluate and analyze the similarities and structural differences in these two important urban arteries and, as a result, to understand the effects of each one on the other. The main research question raised in this study is what similarities and differences do the two constructions built by the Herat Street and Qasabeh Street have? This study is an analytical-historical research one and the data were gathered based on library research based on two main resources. The data were also compared with other less-important resources. The results of this research indicated that the memorial complexes in Qasabeh Street and the southern part of Herat Street had some similarities.&rlm; In most of these constructions, with public and religious uses, architectural complexes, alongside the tomb of the creator of the complex, were all built along the street. The layout of these complexes along the route, in addition to decorating the city walls, made these streets look like Mazar Street (khiyaban-Mazar). It should also be noted that, in the comparison between two streets, there was an urban order in the way the buildings were constructed along Herat Street. Overall, based on the findings of this study, it could be concluded that in the seventh to tenth centuries AH, a type of urban axis design was common in the Middle East in which the type of installation and use of buildings in the direction of the axis was considered.</div> خیابان- مزار, الگوی استقرار ابنیه, خیابان هرات, خیابان قصبه, قاهره Mazar Street, Establishment patterns, Qasabeh Street, Herat Street, Cairo 61 77 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2356-1&slc_lang=fa&sid=1 Shahin Garakani Dashteh شاهین گرکانی دشته shaahin.dashteh@gmail.com 10031947532846008208 10031947532846008208 No * Ph.D. student of Archaeology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. Mohammad Mortezayi محمد مرتضایی m_mortezayi2008@yahoo.com 10031947532846008209 10031947532846008209 Yes Associate Professor, Cultural Heritage and Tourism Research Institute, Iran. دانشیار، گروه باستان‌شناسی دوران اسلامی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران. Mohammad Esmaeil Esmaeili Jelodar محمد اسماعیل اسمعیلی جلودار jelodar@ut.ac.ir 10031947532846008210 10031947532846008210 No Associate Professor, University of Tehran, Iran. دانشیار، گروه باستان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران.