fa ساختار معنادار نگارگری و طبقه اجتماعی هنرمندان در شاهنامه بزرگ ایلخانی و سمک عیار با رویکرد ساخت‌گرایی تکوینی گُلدمن هنرهای تجسمی Visual Arts پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span dir="RTL"><span style="color:black;">در این مقاله، تصاویر دو نسخه خطی شاهنامه بزرگ ایلخانی و سمک عیار آل اینجو، از منظر جامعه</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">شناسی هنر مورد بررسی قرار گرفته</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">اند. هر دوی این آثار، مربوط به اواخر حکومت ایلخانان؛ یعنی اوایل قرن هشتم هجری قمری هستند. اواخر دوره ایلخانی، دوره</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">ای است که نارضایتی طبقات مختلف ایرانی، به اوج و قدرت حاکمان مغولی نژاد ایلخانی، به پایین</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">ترین سطح خود رسیده بود. دو نسخه خطی انتخاب</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">شده، مربوط به دو شهر با شرایط اجتماعی متفاوت هستند. </span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">هدف این بوده است که </span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;">با استفاده از رویکرد ساخت</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">گرایی تکوینی، نگاره</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های موجود در این دو نسخه و ساختار</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های معنادار تصاویر بررسی شده؛ سپس، جامعه ایرانی و طبقات موجود در آن دوره مورد مطالعه قرار گرفته و ساختار</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های اصلی آنها شناسایی شوند. مطالعه نشان می</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">دهد که هنرمندان این دو اثر، به دو طبقه اجتماعی دارای جهان</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">بینی، آگاهی</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های ممکن، خواسته</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">ها و آرزو</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های متفاوت تعلق داشته</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">اند. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و بر اساس رویکرد ساخت</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">گرایی تکوینی گلدمن در دو مرحله درک و تشریح است. سؤال اصلی پژوهش این است که ارتباط ساختار معنادار آثار نگارگری و طبقه اجتماعی هنرمندان در دوره ایلخانی چیست؟ تحقیق، از نوع تطبیقی بوده و روش آن، توصیفی- تحلیلی است. یافته</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های پژوهش حاکی از این هستند که ویژگی آثار هنری، برخاسته از کلیت جامعه نیست، بلکه ریشه در طبقات دارد و دلیل اختلاف سبکی تصاویر شاهنامه بزرگ ایلخانی و سمک عیار، در تفاوت طبقه</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">هایی است که دو گروه هنرمندان در تبریز و شیراز به آن تعلق داشتند. نتیجه مطالعه، مبین این است که ساختار</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های معنادار موجود در کتاب شاهنامه بزرگ ایلخانی با ساختار</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های اصلی طبقه نخبگان و بزرگان ایرانی ساکن در تبریز، هم</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">ارز بوده و ساختار</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های معنادار تصاویر کتاب سمک عیار با ساختار</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">های اصلی طبقه هنرمندان محلی ساکن در شیراز که با زندگی مردم روستایی و پیشه</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">وران شهری احساس نزدیکی می</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">کرده نیز هم</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">ارز و یکسان هستند.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;">In this paper, the images of two manuscripts of Ilkhanid dynasty Great Shahnama&nbsp; and Samak-e- Ayyar of Ale- Injoo&nbsp;&nbsp; have been studied in terms of sociology of art. both of these works are related to the late Ilkhanid dynasty of the 8th century. Socially, the late Ilkhanid era was a time when the dissatisfaction of various Iranian classes had reached its peak, and the power of the Mongolian Ilkhanid rulers had reached its lowest level. The two selected manuscripts are from two different cities with different social conditions. The aim was to investigate the images of these two manuscripts and the meaningful structures of images. Then the Iranian society and the existing classes of that period were studied and their main structures were identified. The artists of these two works belonged to two different social classes and had different worldviews<span dir="RTL">, </span>attitudes, and aspirations. The research method is descriptive-analytical and is based on Goldman<span dir="RTL">&rsquo;</span>s genetic structuralism approach in two stages of understanding and description. The research question is: What is the relationship between the meaningful structure of the paintings and the social class of artists in the Ilkhanid period<span dir="RTL">? </span>The result of the study indicates that the characteristic of artworks does not arise from the totality of society, but is rooted in social classes, and the reason for the stylistic differences between the two books of the Great Shahnama of Ilkhanid and Samak- e- Ayyar is the difference between the categories of artists belonging to the two groups of artists in Tabriz and Shiraz. It was also shown that the meaningful structures in the book of the the Great Shahnama of Ilkhanid are identical with the main structures of the elite and Iranian elders residing in Tabriz, and the meaningful structures of Samak-e-Ayyar<span dir="RTL">&rsquo;</span>s book illustrate the main structures of local artists<span dir="RTL">&rsquo; </span>classes living in Shiraz, who felt close to the lives of rural people and urban artisans</span></span></div> نگارگری ایلخانی, شاهنامه بزرگ ایلخانی, سمک عیار, ساخت گرایی تکوینی Ilkhanid Painting, Great Ilkhanid Shahnama, Samak-e-Ayyar, Genetic Structuralism 1 18 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-44-5&slc_lang=fa&sid=1 Nikoo Moghtadaie نیکو مقتدایی Nikoo.moghtadaie@yahoo.com 10031947532846007934 10031947532846007934 No MA student, Art Research, Faculty of Art and Architecture, University of Mazandaran , Mazandaran, Iran. دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران. fataneh mahmoudi فتانه محمودی f.mahmoudi@umz.ac.ir 10031947532846007935 10031947532846007935 Yes Associate Professor, Faculty of Art and Architecture, University of Mazandaran, Mazandaran, Iran. دانشیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران. Seyed Rasool Mosavi Haji سید رسول موسوی حاجی seyyed_rasool@yahoo.com 10031947532846007936 10031947532846007936 No Professor, Faculty of Art and Architecture, University of Mazandaran, Mazandaran, Iran. استاد، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران.