fa مطالعه تطبیقی تزئینات معماری در نگاره‌های شاهنامه بایسنقری و هفت‌اورنگ ابراهیم میرزا هنرهای کاربردی Applied Arts پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:tahoma;">شاهنامه بایسنقری و هفت‌اورنگ ابراهیم میرزا، دو اثر شاخص هنر نگارگری ایرانی بوده که در منطقه خراسان بزرگ در فاصله تاریخی بیش از یک قرن ولی تقریباً در یک حوزه جغرافیایی، تصویرگری شده‌اند. با توجه به اینکه تزئینات بناها در گذر زمان فرسوده شده و از بین رفته، نسخ مصور حاوی ابنیه می‌توانند به‌عنوان سندی تصویری برای شناسایی تزئینات وابسته به معماری در یک منطقه جغرافیایی باشند. پرسش‌هایی که مطرح شده، اینها هستند که معماری و <span style="color:black;">عناصر تزئینی</span> آن در نگاره‌های مورد بحث، چه جایگاهی دارند؟ چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی در ترسیم تزئینات معماری این دو نسخه وجود دارند؟ هدف از این تحقیق، تطبیق تزئینات معماری در دو نسخه شاخص نگارگری در منطقه خراسان با فاصله بیش از یک قرن است. این پژوهش، به روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی انجام ‌شده و شیوه یافته<span dir="LTR">‌</span>‌اندوزی، کتابخانه‌ای بوده است. شش نگاره از ۲۲ نگاره شاهنامه بایسنقری و ۱۲ نگاره از ۲۸ نگاره هفت‌اورنگ که دارای بنای معماری بوده، به روش انتخابی و هدفمند برگزیده شدند. نتایج نشان می‌دهند که اهمیت بناهای معماری در شاهنامه بایسنقری بیشتر است و تمام صفحه، به تصویرسازی بنا اختصاص داده ‌شده، اما در نگاره‌های هفت‌اورنگ اغلب، بنا بخشی از تصویر بوده و در ترکیب با عوامل طبیعت شکل‌ گرفته است. کتیبه‌های شاهنامه بایسنقری، عنصری اصلی از معماری بنا محسوب می‌شوند، اما در هفت‌اورنگ، ساختاری ساده‌ داشته و بیشتر جنبه تزئینی دارند. تنوع تصویری و نقوش هندسی و گیاهی رنگارنگ در هفت‌اورنگ، بیشتر به چشم می&shy; آیند. در هفت‌اورنگ، نقاشی‌های دیواری جایگاه مهم‌تری داشته‌اند، اما در شاهنامه بایسنقری، نقاشی دیواری بسیار کم‌رنگ جلوه کرده است<font color="#7030a0">.</font></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12px;">Baysonghori Shahnameh and Ibrahim Mirza&#39;s Haft Awrang are two prominent works of Iranian paintings that have been illustrated in the great Khorasan region for more than a century, but almost in a geographical area. Given that, buildings&#39; decorations are worn out and destroyed over time, the illustrated manuscript containing buildings can serve as a visual document to identify architectural-related decorations in a geographical area. The questions that arise are, what is the position of the architecture and its decorative elements in the paintings? What are the similarities and differences in the architectural decoration of these two editions? The purpose of this research is to compare architectural decorations in two versions of painting indexes in Khorasan with more than a century interval. This research was a descriptive-analytical and comparative study and the data was gathered by the library research method. Six of the 22 paintings of the Baysonghori Shahnameh and 12 of the 28 Haft- Awrang architectural paintings were selected by purposeful sampling. The results show that the importance of architectural monuments in the Baysonghori Shahnameh is greater and the full screen is devoted to visualization of the building, but in the Haft Awrang paintings, the building is often part of the image and formed in combination with the natural elements. The inscriptions of the Baysonghori Shahnameh are the major element of the architecture of the building. But in the Haft Awrang they have a simple structure and are mostly decorative. The variety of colorful geometrical and plant motifs is more visible in the Haft Awrang. In the Haft Awrang wall paintings have a more prominent place, but in the Baysonghori Shahnameh the wall paintings are much dimmer.</span></div> نگارگری مکتب هرات, نگارگری مکتب مشهد, شاهنامه بایسنقری, هفت‌اورنگ, تزئینات معماری Haft Awrang, Baysonghori Shahnameh, Herat School of Painting, Architectural Decoration 51 70 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-856-2&slc_lang=fa&sid=1 Gholamreza Hashemi غلامرضا هاشمی art_dr.hashemi@yahoo.com 10031947532846007959 10031947532846007959 Yes Assistant Professor, Faculty of Handicrafts, Art University of Isfahan,Iran. استادیار، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنراصفهان. Alireza Sheikhi علیرضا شیخی ar.sheikhi59@yahoo.com 10031947532846007960 10031947532846007960 No Assistant Professor, Applied Arts Faculty, Art University of Tehran, Tehran, Iran. استادیار، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، تهران Fahime Dolatabadi فهیمه دولت آبادی 10031947532846007961 10031947532846007961 No M.A Holder of Islamic Art, Ferdos Higher Education Institute, Mashhad, Iran. کارشناسی ارشد هنر اسلامی، موسسه آموزش عالی فردوس، مشهد.