Motaleat-e Tatbiqi-e Honar

fa مقایسه تطبیقی نقوش سفالینه های محوطه کَهنِک شهرستان سربیشه با نقوش سنتی گلیم و قالیچه های ذهنی باف معاصر این شهرستان در استان خراسان جنوبی A Comparative Study and Analysis on Motifs of Pottery in Kahnek Site and Traditional Kilim Motifs and Contemporary Mentally-weaved Rugs in Sarbisheh county in South Khorasan province هنرهای کاربردی Applied Arts پژوهشي Research شهرستان سربیشه در استان خراسان جنوبی، به دلیل موقعیت ویژه جغرافیایی، همواره تحت تأثیرات فرهنگی و اجتماعی اقوام کوچرو و مهاجر قرارگرفته است. نتیجه این تعاملات در مقاله پیش رو، با هدف بررسی رابطه نقوش سفالینه های به دست آمده از چهار فصل کاوش باستان شناسی محوطه کهنک سربیشه و نقوش به کار رفته در دستبافته های سنتی این منطقه بالاخص قالیچه های ذهنیباف و گلیم آورده شده است. در این دستبافتهها که حاصل سرپنجه عشایر بُهلولی، بلوچ و هنر بومیان این شهرستان میباشند، سعی گردیده تا نقوش از نظر وجوه اشتراکی و افتراقی احتمالی و همچنین اصالت و هویت بومی بررسی گردند. پرسش اساسی این است که ارتباط معناداری میان نقوش یاد شده، وجود دارد؟ و این ارتباط چه حوزه هایی را شامل می شود؟ در این پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده، نقوش استخراج شده مطالعه و مقایسه تطبیقی گردیده و در گردآوری اطلاعات از روش میدانی، تصویربرداری از نمونه ها، مصاحبه با هنرمندان و مطالعه مستندات کتابخانه ای استفاده گردیده است. مطالعه صورت گرفته نشان داد که رابطه معناداری میان نقوش سفالینهها و دستبافتههای سنتی منطقه وجود داشته و زمینههای اشتراکی فراوانی دارند. نقوش ساده و ترکیبیِ تجریدی ملهم از گیاهان، طبیعت واشیا، بیشترین گروه نقوش را تشکیل داده و نقوش انسانی، جز در دستبافته ها، در سفالینه های کهنک قابل شناسایی نیست. استفاده از نقوش و فرمهای مشابه در سفال و دستبافتههای منطقه، نشان از تداوم و پیوستگی فرهنگی و همچنین شرایط زیست محیطی، اعتقادات و باورداشت های آنان دارد. با توجه به اینکه در تطبیق برخی از نقوش سفالینه ها، مشابه بومی به دست نیامد، لذا بنا بر فرض وارداتی بودن نقوش، میتوان منشاء برخی از آنها را گونههای سفال نیشابور دانست. Sarbisheh County in the south Khorasan province has always been affected by the cultural and social behaviors of the immigrants and nomadic tribes, due to its special geographical location. The result of these immigration impacts is shown in the present paper to illustrate the relationship between the pottery motifs obtained from the four chapters of the archaeological excavation of the area of Kahnek in Sarbisheh and the motifs used in the traditional hand-woven of this area, especially mentally-weaved rug and Kilim. It is tried to examine the possible similarities and/or differences in designs and authenticity on local heritage practices in these handmade things, deemed as masterpieces created by the Bohlouli -Baluchi tribes and the native art of the city. The main question to be answered is whether there exists a meaningful relationship between the aforementioned motifs and what areas are possibly involved in such relation. By using a descriptive-analytical method, a comparative is made on extracted drawings. To do so, field data collection, imaging of samples, interviewing with artists and studying library documentation are used. The study shows that there is a meaningful relationship in drawings of traditional pottery and handicraft motifs in the region. Simplicity and combination of geometric designs together with abstract designs inspired by plants, objects and nature are among the most common motifs that can be easily observed, however, human designs cannot be identified in Kahnak pottery (except in a number of hand-woven things). The use of motifs and similar forms in pottery and hand-wovens in the region clearly demonstrates the impact of culture, environmental conditions, beliefs and ideology on the art works. Having not found any similarities in case of some pottery motifs, it was inferred that they might be adopted from other regions, most likely from Neyshabour pottery species. قالیچه ذهنی باف, گلیم سنتی, سفال منقوش, محوطه تاریخی کهنک, سربیشه Mentally-weaved rug, Traditional Kilim, Painted pottery, Historical site of Kahnek, Sarbisheh 15 27 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1780-1&slc_lang=fa&sid=1 Amir AnvariMoghaddam امیر انوری مقدم anvari_skchto@yahoo.com 10031947532846007709 10031947532846007709 Yes M.A. in Arts Research, Payame Noor University, East Tehran, Iran. ارشد پژوهش هنر، دانشگاه پیام نور تهران شرق. Mahtab Mobini مهتاب مبینی dr.m.mobini@gmail.com 10031947532846007710 10031947532846007710 No Assistant Professor, Department of Art, Tehran Payame Noor University, Iran. استادیار گروه هنر، دانشگاه پیام نور تهران. Mohammad Farjami محمد فرجامی farjamimohammad@yahoo.com 10031947532846007711 10031947532846007711 No Ph.D.student in Archaeology, Faculty of Literature and Humanities, Tehran University, Iran دانشجوی دکترای باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران