fa دو نگرش به تاریخ هنر: مطالعه تطبیقی فلسفه تاریخ هنر قاضی احمد قمی و جورجو وازاری در «گلستان هنر» و «زندگی هنرمندان» سایر Other پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 12px;">تاکنون در خصوص نخستین آثارِ تاریخ هنر به‌معنای امروزی؛ یعنی &laquo;گلستان هنر&raquo; از قاضی میر احمد قمی و &laquo;زندگی هنرمندان&raquo; تألیف جورجو وازاری، که در بستر و سنت‌های متفاوت تاریخ‌نگاری نوشته شده‌اند، از جنبه‌های نسخه‌شناسی، تاریخی و از منظر ادبی، پژوهش‌های متعددی صورت گرفته‌‌‌اند. اما آن‌چه که تا کنون مغفول مانده، نگاهی ژرف‌تر و وسیع‌تر به مبانی معرفتی و چارچوب نظریِ تاریخ‌نگاری و نگرش مورخان به مفهوم تاریخ، سیر آن و در نهایت، نوع نگاه آنها به تاریخ هنر است. در حقیقت، سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که نگرش و چارچوب فکری و مفهومی نویسندگان مذکور به تاریخ هنر یا به‌طور کلی فلسفه تاریخ هنر آنان با توجه به دو اثر &laquo;گلستان هنر&raquo; و &laquo;زندگی هنرمندان&raquo;، از چه مؤلفه‌هایی برخوردار است؟ جهت دست‌یابی به پاسخ، از روش توصیفی-تطبیقی استفاده می‌شود. در این راستا، از ترکیب روش‌های تفهمی و تطبیقی بهره برده می‌شود. روش تفهمی، شیوه‌ای تفسیری است که به‌شکلی درونی و همدلانه می‌کوشد تا طرز تلقی و نگاه نویسنده یا عامل تاریخی را نسبت به موضوعات کشف و درک کند. در نهایت، اجزای مورد بررسی با یکدیگر تطبیق داده شده و وجوه مختلف تشابه و تفاوت آنها مورد کنکاش قرار می‌گیرد. هدف کلی پژوهش، دست‌یابی به مبانی و خطوط اصلی معرفت تاریخی این دو مورخِ هنر و سپس تعمیم نتایج است. نتایج و یافته‌های کلی پژوهش بر آن هستند که در دو جهان ایرانی و اروپایی، حداقل تا پیش از دوره مدرن، دو تلقی متفاوت از تاریخ هنر وجود دارد؛ فلسفه تاریخ هنر در ایران، منبعث از تفکر دینی است که از ماهیتی خطی، ثابت، سرچشمه‌ای و گذشته‌نگر برخوردار است و هنرمندِ وابسته به زنجیره استاد-شاگردی، مقلد استادان و سنت پیش از خود است، اما در اروپا بر اساس تفکر اومانیستی برگرفته از دوره باستان، فلسفه تاریخ هنر دارای ویژگی چرخه‌ای، تکاملی، غایت‌نگر و آینده‌گرا است که فردیت هنرمندِ خلاق و مقلد طبیعت مورد تأکید بوده است.</span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 12px;">Up to now, about the first art history as we know today, i.e &quot;Golestān-e Honar&quot; by Qādī Mir Ahmad Qomi and &quot;Lives of the Artists&quot; by Giorgio Vasari, different researches and studies from different aspects of bibliographical, historical and literary has been done. But what has been neglected is a broader and deeper view into the epistemic foundation and theoretical frame of historiography and view of the historians toward the concept of the history, art history and its direction. The main question of this research is asking of existence and quiddity of the components of the philosophy of art history of Qādī Mir Ahmad Qomi and Giorgio Vasari based on their works &quot;Golestān-e Honar&quot; and &quot;Lives of the Artists.&quot; In order to answer, Comparative-Descriptive method has been used. In this regard, Interpretive and comparative Methods have been utilized. Interpretive method is a way that somehow emotionaly and inwardly, try to explore the view of author or historical agent toward the subjects. At the end, the components compares and different aspects of similarity and differences are scrutinized. The main goal of this research is reaching to the foundations and main lines of philosophy of history of those art historians named above and generalizing the results. The results show that in two worlds of Iran and Europe, at least before the modern era, there were two different attitudes toward art history: the philosophy of art history in Iran emanates from theological thought which has linear, invariant, source-oriented, retrospective nature, but in Europe based on Humanism thought and from the ancient time, the philosophy of art history has cyclical, evolutional, end-oriented and future-oriented characteristics that the individuality of creative and nature imitator artist has been emphasized.</span></div> فلسفه تاریخ هنر, «گلستان هنر», قاضی احمد قمی, «زندگی هنرمندان», جورجو وازاری Philosophy of Art History, Golestān-e Honar, Qādī Ahmad Qomi, Lives of the Artists, Giorgio Vasari 33 47 http://mth.aui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1711-1&slc_lang=fa&sid=1 Hanif Rahimi Pordanjani حنیف رحیمی پردنجانی hanif.rahimi@yazd.ac.ir 10031947532846005542 10031947532846005542 Yes Assistant Professor, Faculty of Art and Architecture, Yazd University, Yazd, Iran استادیار، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه یزد