دوره 10، شماره 20 - ( 11-1399 )                   دوره 10 شماره 20 صفحات 31-46 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


1- کارشناس ارشد هنر اسلامی، دانشکده هنر صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز.
2- دانشیار، دانشکده فرش، دانشگاه هنر اسلامی تبریز. ، a.vandshoari@tabriziau.ac.ir
چکیده:   (1309 مشاهده)
در دوره سلجوقی، پایداری سیاسی و اجتماعی بر ایران حاکم شد و این امر، گسترش هنرهای متعدد از جمله هنر فلزکاری و آبگینهسازی را به دنبال داشت. تولید ظروف کاربردی توسعه یافت. همزمانی، هممکانی و کاربردی بودن این ظروف، موجب بروز شباهتهای فراوانی در فرم و نقش ظروف فلز و آبگینه دوره سلجوقی شد. مسئله اصلی در این تحقیق، چگونگی و نحوه اجرای الگوهای هنری-بصری مانند فرم و نقش در دو گروه از آثار کاربردی با جنس متفاوت این دوره است. سؤال اصلی در این مقاله، یافتن وجوه اشتراک و افتراق "فرم" و "نقشمایهها" در ظروف فلزی و آبگینه سلجوقی است و هدف کلی، ابتدا شناسایی کلی ویژگیهای فرمی و نقشمایههای حاکم بر هنر دوره سلجوقی بوده و سپس، تطبیق ساختار فرم و نقشمایه این ظروف، جهت دستیابی به وجوه اشتراک و افتراق آثار، و در نهایت، توسعه دانش نظری در خصوص هنر دوره سلجوقی است. نوع تحقیق، توصیفی-تاریخی و تحلیل با رویکرد تطبیقی-کیفی است. جمعآوری اطلاعات، به روش کتابخانهای و اسنادی است. جامعه آماری پژوهش، 30 تصویر شامل 15 اثر فلزی و 15 اثر آبگینه است که به صورت هدفمند انتخاب شده و مورد مطالعه قرار گرفتهاند. نتایج نشان میدهند فرم ظروف فلز و آبگینه، از الگوی کاملاً مشابهی پیروی نموده است و جزئیات مشترکی دارد. وجود نقوشی چون؛ زنجیرههای هندسی، اسلیمی، پالمت، گل ششپر، طاووس و خرگوش بر هر دو، نمایانگر میزان تأثیرپذیری مشترک این هنرها از الگوهای مشابه است. شاخصترین وجه اشتراک در نقوش این آثار، وجود عبارت دعای خیر برای دارنده به خط کوفی است. وجود برخی افتراقات چون؛ تنوع در نقش و جزئیات در فرم ظروف فلزی همچون رنگ و شفافیت در ظروف آبگینه، شاید مولود تفاوت ماهیتی و خاصیت مکانیکی ماده سازنده بوده است.
متن کامل [PDF 1841 kb]   (40 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: هنرهای کاربردی

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.